door Badjens – het verkeerde geslacht
Jullie dachten me te doden. Jullie hebben ons tot leven gewerkt.
Badjens van Delphine Minoui kende ik niet voordat het genomineerd werd voor Beste Boek voor Jongeren in de categorie Vertaald.
Blij dat ik het nu ken en gelezen heb, want het is een krachtig en goed geschreven verhaal. Het leven van de vrouw doet er niet toe in, dat doet iets met je leef- en denkwijze: een binnen- en buitenwereld. Schizofrene persoonlijkheden ontstaan zo.
Badjens laat goed zien hoe het leven als vrouw is in Iran, hoe je er eigenlijk sinds je bestaan in de buik er al niet toedoet. Een abortus wordt geadviseerd, ook al is dat illegaal in Iran, maar dan valt zelfs over godsdienst te onderhandelen. Vrouwen tellen maar voor de helft en Zahra wordt in de schaduw van haar broertje Mehdi gevormd. Hij die verschijnt zodat gij beter verdwijnt. Mehdi, de verborgen imam waar haar vader sinds mensenheugenis op heeft gewacht.
Op dat moment begreep ik het.
Begreep ik de rol die ze mij hadden toebedeeld.
Tot nu toe was ik slechts een vergissing.
Voortaan zou ik het kind zijn dat zich wegcijfert,
dat haar mond houdt.
Dat naar de grond kijkt.
Dat niet te hard praat.
Dat niet klaagt en geen aandacht trekt.
Het kind dat luistert naar haar neven, haar ooms, haar vader, haar grootvader, maar dat zich nooit laat horen.
Ik tel niet mee, behalve voor Mama.
Ik ben onzichtbaar.
Net als op de foto.
Ook Zahras moeder wordt niets gevraagd, maar stil verzet wordt getoond. Haar moeder is vrijer en opener als haar vader er niet is: Zahras stilzwijgende handlanger in de strijd van emancipatie en drang naar vrijheid. Door middel van flashbacks over het leven van Zahra thuis, school en online wordt haar strijd des te duidelijker en voor haar urgenter.
Niet bij ieder verhaal over machtsverhoudingen en/of genderongelijkheid is voelbaar wat hoofdpersonages voelen: pijn, het ‘niet mogen zijn’, urgentie en kracht om te demonsteren. Om te laten zien dát ze er zijn, dát ze bestaan. Dat voelde ik tijdens het lezen van Badjes wel; het is integrerend en raak. De schrijfstijl van Minoui is vlot, zonder poespas en niet te lange zinnen. De vertaling van Ursula Teijink is prettig en daardoor ook erg goed te lezen. Een (helaas) blijvend actueel verhaal.
Met het dichtslaan van het boek volgt de gedachte ‘wat een vrijheid en luxe om als vrouw in Nederland te leven’.
Winnaar in de categorie vertaald? Persoonlijk vind ik het een erg goede kanshebber en goed leesbaar voor jongeren én volwassenen.
Zan, Zendegi, Azadi! Vrouw, leven, vrijheid!
Delphine Minoui, Badjens, vertaling Ursula Teijink, Atlas Contact, 2025, 158 blz., 9789025477455
