14 november 2026

Dries Muus – Vaderland

Goede binnenkomer, de eerste alinea van Vaderland van Dries Muus:

‘Het kunnen in theorie nog Duitsers zijn, of Engelsen, maar flarden Hollands dringen al door het caférumoer en meer nog dan de taal klinkt iets in de manier van brallen akelig bekend.’

Iedereen herkent het wel: in het buitenland zijn en in je vakantieomgeving Nederlanders horen terwijl je daar geen zin in hebt. Bij hoofdpersoon Luuk brengt het echter lichte paniek teweeg wanneer hij in een Madrileens café plots bekende stemmen hoort. Ze behoren toe aan zijn studentenvriendengroep in een tijd dat ze elkaar vaak zagen in de redactie van een universiteitsblad. Luuk haalt meteen in z’n hoofd herinneringen op en kan een ‘weerziengesprek’ uittekenen. Het ongemak staat op de pagina’s geschreven.

Er is blijkbaar op een zeker moment iets gebeurd in die groep jongens met Arnout voorop, waardoor het contact al jaren is doodgebloed – of iemand het bewust stil heeft laten worden. Luuk is inmiddels verhuisd naar Madrid, heeft vriendin Maite in zijn leven en freelance schrijfwerk. Het leven kabbelt voor hem voort, totdat jaren later Arnout zijn voicemail inspreekt. ‘Kom even bijpraten man, niet meteen weer weglopen. Jij hebt ons ook nog heel wat uit te leggen.’

Wat, waarom, hoe: het wordt de lezer langzaam duidelijker. Nadat Luuk Arnout heeft teruggeappt en alleen ziet Dit bericht is vewijderd slaan de twijfels in volle hevigheid toe. Hij zoekt zijn opgeborgen halve manuscript over de vriendschapsperiode op; een tripje naar Amsterdam moet antwoorden en verlossing bieden, denkt hij.
‘Het contrast met vroeger, zijn studententijd, is zo mogelijk nog groter. Al die cafés en winkels die weg zijn… hele straten waar hij bij haast elke gevel verbaasd opkijkt.’

Zijn alleen de straten veranderd of hijzelf ook? In de horeca kan hij zich als Spanjaard voordoen, wel één die de veerpontdienstregeling kent (hier moest ik aan David Mitchells “iwath”-theorie denken: een verhaal wordt echter door een detail toe te voegen dat de auteur zelf meemaakt).
Zijn er meerdere versies van een waarheid? Met een list komt Luuk aan Arnouts manuscript over dezelfde tijd en thematiek. De heren hadden misschien wel deels met hetzelfde te dealen in hun levens.

‘In eerste instantie doet het er niet eens toe of het verhaal waar is of totaal verwrongen […] zolang er maar een verhaal ís. Zelfs een vernietigende uitleg is draaglijker dan een neutrale en betekenisloze opeenvolging van gebeurtenissen.’

De auteur (als het ware degene die het overkoepelende verhaal van Luuk en Arnout modereert) houdt de psychologische spanning gedoseerd vast, zonder dat het verhaal te gemaakt overkomt. Natuurlijk is het de kunst van het schrijven om niet te snel de oorsprong van het probleem weg te geven en vergt dat denkwerk, maar het lag er voor mij niet dik bovenop.

Na het goede debuut De afwijking zie ik mijn gedachte van toen met Vaderland bevestigd: Muus heeft een fijne stem in het Nederlandstalige boekenlandschap.

Dries Muus, Vaderland, Ambo Anthos, 220 blz., 2026, 9789026361104.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Secret Link