door illustraties Thé Tjong-Khing
Wat een zaligprachtige bundel vol liedjes met fantastische tekeningen van drie gelauwerde kunstenaars.
Waar de twee Hagens met woorden toveren doet Thé dit met beeld. Je neemt alles voor waar aan terwijl een dosis verbeelding je vaker kan laten kijken naar een haast onwaarschijnlijke compositie en fantasierijke taal aanzet tot herhalend-herlezen.
heb je ook zo’n zin in zee
spring maar achterop
en rij maar mee
Door het titelgedicht krijg je spontaan zin om mee te fietsen naar zee, te picknicken of een ijsje te eten. Je gaat vervolgens als vanzelf mee in de vrolijk makende hee poppelepee-fantasie bij de rijm op de melodie van Ozewiezewo. Er wordt gezwierd op de kermis, de torenspits krijgt ander gevogelte en heeft iets met een paddenstoel en er wordt gelachen met zeven kindertjes in bed.
Gezellige activiteiten worden afgewisseld met wat spannendere of zelfs enge. Verdwalen in een groot en donker bos doe je zogezegd samen met Daar was laatst een meisje loos en zwemmen door het gat wordt gewoonweg leuk met Waterrat en Twee emmertjes water halen.
Dat logeren voor kinderen spannend kan zijn is niet onbekend, met een glimlach luister je wat Hans Hagen erover vertelt in de Taalstaat. Misschien is er (nog) een overeenkomend gevoel als je de illustratie van Thé bij De nacht duurt lang ziet.
De gekozen melodie waarop Daar ritselt iets is geschreven maakt het gedicht een herhalend feestje. Wie kent niet A ram sam sam?, maar dan anders: het ritselt, het ruist, het suist en ha toch niets! Zelf het gedicht zingendlezen is gewoon veel leuker dan het hier compleet neerzetten.
De nieuwe gedichten zijn gezet op de melodie van klassieke kinderliedjes. Velen zullen die teksten nog kennen en geven ze automatisch door aan een volgende generatie. Als men zich afvraagt of dat nodig is deze combinatie van tekst en melodie, – contrafacten zo Monique Hagen ook in de Taalstaat vertelt, realiseert zich misschien niet hóe oud deze liedjes van weleer zijn – naast dat er woorden in kunnen voorkomen die nu niet meer worden gebruikt. Een paar opgediepte attributen uit het archief van (groot)ouders bevestigen dit, zie onder. Het tekstboekje bevat een aantal van in Zin in zee gebruikte melodieën – met woorden die zeker na bewustwording van kolonisatie & slavernij je beschamend laten lezen. De foto’s van de singelhoesjes spreken wel voor zich hoe gedateerd e.e.a. voor kinderen van nu kan zijn. Kan, want sommige teksten zing je gewoon nog wel en vast nu allebei.
De gedichtliedjes, versjes of hoe je de nieuwe woorden wilt noemen uit Zin in zee nodigen stuk voor stuk uit tot meezingen. Je ervaart enthousiasme, plezier, warmte en een gave voor taal. Aan alles merk je dat de tekst lóópt, vooral als je de melodie neuriet tijdens het lezen of de woorden meezingt. Wie dat laatste lastig vindt: voorin bij het colofon vind je een QR-code waardoor je alle liedjes kunt luisteren of meezingen met Dafne Holtland. (Eerder was er een samenwerking door de bundel Jij en ik en mijn rode fiets met illustraties van Marit Törnqvist.) Voor degenen die tijdens het luisteren wel herkenning ervaren maar niet meer weten welke oorspronkelijke tekst ooit op de melodie is gezet: achterin staan ze alle tweeëntwintig bij ‘op de melodie van’ genoemd met daarboven de huidige illustratie uit Zin in zee.
Hoe Hans & Monique Hagen tot deze bundel zijn gekomen is te lezen op hun website met alle uitgebrachte werk (hanshagen.nl) en luister dan gelijk het gesprek (de link is aanklikbaar), van zaterdag 1 augustus 2026 in de Taalstaat, uitgezonden op NPO radio 1. Hierin vertellen zij over de samenstelling maar ook over de keuze voor illustrator Thé Tjong-Khing en je hoort hem bij wijze van zeggen: ‘ja lijkt mij leuk.’ Meer van het binnenwerk is op hun website ook te bekijken.
De illustraties zijn meer dan geweldig met net die uitgelichte details die ertoe doen. Ze geven de speelse vloeiende tekst een extra levendigheid of een nadenker, prikkelen de fantasie en inspireren tot het laten verdwijnen in verhalen. Dit poëzieprentenboek kun je direct naast zijn sprookjesbundels neerzetten. Wat altijd zo ontzettend fijn is dat je zo vanzelfsprekend álle kinderen naast elkaar ziet in zijn tekeningen. Iedere twee bladzijden verdwijn je in een andere wereld, mede of juist door de tekening die Thé Tjong-Khing bij deze woorden toverde. Soms een realistische, vaker vol fantasie. Over toveren gesproken: De tovenaar (‘k Zag twee beren broodjes smeren) heeft werkelijk een fantastische plaat waardoor je de woorden juist nodig hebt om te zien hoe alles in elkaar steekt. Bij…
zeven draken / en een monster in het bad / en ze plonzen en ze spetteren / de hele boel wordt nat
…spat het plezier er letterlijk vanaf. Of dat het zeven draken zijn op die tekening mag de kijkerlezer zelf ontdekken, spetterplezier is er zondermeer! Twee mogen niet onbenoemd blijven: De muizen – laat deze plaat zien en kinderen er een verhaal bij bedenken. Of Snotje, zowel tekst als illustratie. Dit is echt een voorbeeld van tekstverbetering om meerdere redenen.
En dan dat draakje: Er zat een draakje in een grotje / op een hele hoge berg / in zijn snuitje zat een snotje. Je hoort kinderen dit zingen tijdens het spelen.
Diverse onderwerpen uit de beleefwereld van kinderen, van realistisch tot fantasie met humor en bijkomende emoties, eigenschappen of gedrag zijn op natuurlijke wijze verwerkt. En dat is niet vreemd als je weet dat de teksten uit eigen ervaring zijn ontstaan met de kleinkinderen van de makers en door deze kinderen zijn beoordeeld. De vormgeving door Maartje Kuiper mag niet onbenoemd blijven. Zo mooi, met linnen rug, de binding, de plaatsing van de tekst in de illustratie. Dit alles maakt het een tijdloze bundel voor jaren lees-, kijk- en zingplezier; voor thuis en overal waar kinderen in groepen samenkomen.
Door Zin in zee ga je vast op zoek in het bos met Alles in de wind in je hoofd naar Springbalsemien. En ondertussen bellenblazend bedenken welke bellen je nog meer kunt noemen dan in belle-belle-bel.
Veel plezier met lezen, kijken en zingen! Een meer dan geslaagde prachtbundel, geef cadeau, ook aan jezelf. Een feestje dit boek voor jong en ouder.
Hans en Monique Hagen, Zin in zee, illustrator Thé Tjong-Khing, Querido, 2026, 56 blz., 9789045132334
Zie ook:
Hans & Monique Hagen & Milja Praagman – Elk versje is een visje
Mu’o’n Thi Vᾰn & Victo Nagai – De wens
en natuurlijk opgenomen in:
Fluit zoals je bent, laat los wat loos is – poëzie
