Janneke Schotveld & Milja Praagman – Sponia Spillebeen

In de wei, boven op een grote steen, zit een geit.
Ze heet Sponia Spillebeen.
Sponia is geen gewone geit:
ten eerste zit ze te lezen.

Een detective met humor en inhoud voor jonge lezers is als een vullend gat in de 7+-lezersmarkt. Een niet gemiddeld formaat boek, een verhaal van 72 bladzijden, een vormgeving waaraan alle mogelijke zorg is gegeven, veel illustraties met daarbij een rustige bladspiegel en twee klinkende namen op het omslag: Schotveld & Praagman.

Dat laatste geldt ook voor Spillebeen & Co. Niet zomaar een duo speurders. Niet zomaar een voor de hand liggende detectivenaam, niet zomaar een compagnon: een lezende geit en een ondernemende zwarte kip. Maak kennis met Sponia Spillebeen en assistent Wilma.

Als Sponia met klem wordt geroepen zit ze net zo heerlijk in een verhaal, ‘Ze beleeft allerlei avonturen, gewoon op haar steen.‘, maar Wilma roept al fladderend ‘We hebben een Zaak!‘. En laat avonturen zelf beleven net nog een tikkeltje leuker zijn dan erover lezen. Het gepuzzel, onderzoeken en ontrafelen van mysteries is ook nog eens een gezamenlijke activiteit. Dit keer betreft ‘De Zaak’ Lellebel de poes. De naam zegt al iets over het karakter van het nu bedremmelde dier en laat het kopje hangen want haar allereerste nestje is zoek.

De feiten worden op een rij gezet en Lellebel krijgt de garantie dat ze de zes jonge katjes terug zullen vinden. De poes blijkt nogal een ronde te hebben gemaakt nadat de eerste voeding van de dag was voltooid en daarna viel ze in slaap. Alle schaamte ten spijt het nestje was weg bij terugkomst in de schuur. Weggehaald toen ze er niet was, een vaststaand feit.
De twee detectives zijn op elkaar ingespeeld want Wilma tekent intussen verschillende feiten in een strook zand dat eerst is gladgemaakt door Sponia. Bepalende momenten worden als het ware in scènes onthouden en geturfd, zie de tekeningen! De vraag is: wie heeft het gedaan? Wat volgt is een levendig onderzoek naar vier verdachten.

Een boek voor lezers vanaf een jaar of zeven tot negen met taal die niet kinderachtig is. Woorden als ‘delict’ worden niet geschuwd want een ‘aanwijzing’ voor betekenis kan in tekst of illustratie worden gevonden als je even rondkijkt of doorleest. Sponia en Wilma geven zomaar een lesje eerst zelf ontdekken! Ook een gezegde kan er appelig tussendoor ‘vallen’. Intussen mag er worden meegedacht over getuigen en leer je de relatief kleine woonomgeving van de dieren kennen.
Dit gebeurt spelenderwijs terwijl er geleidelijk aan naar een mogelijke harde realiteit wordt toegewerkt door de geit waarbij de kip als verzachtende partij de gemoederen sust. Een bijkomende andere realistische handeling, je-weet-wel, veroorzaakt door de mens voor een dier komt voorbij tijdens het onderzoek naar een verdachte.

De spanning wordt opgevoerd of beter de emoties lopen op als de mensenwereld zijn intrede in het verhaal doet. Op dat moment komen er ook meer vooroordelen in het verhaal terwijl aan de eerste voorbij gelopen was. Je moet tenslotte twee keer nadenken of je slapende honden wakker maakt. De menselijke hoofdpersonages waarvan eentje dieren kan begrijpen kunnen zomaar in een volgend deel een hoofdrolletje hebben, wie weet wordt er een kip de school binnengesmokkeld.

Het samenwerken tussen de dieren en het zorgzame voor elkaar is niet alleen duidelijk door reacties in de tekst, ook zie je dit terug in de zo geweldige illustraties. Bijv. hoe Wilma op Sponia’s rug wordt vervoerd en Lellebel op sleeptouw wordt genomen of als ze huppelend door de wei gaan. De zogezegd miniaturen als Wilma aan het tekenen is zijn stuk voor stuk plaatjes. De lezende geit op de steen bij het eerste hoofdstuk spant echter de kroon, wat een heerlijk eigenwijs beeld met bril en spillepootjesbeenwarmers. Een geweldig duo met behulpzame speurzin.

Een eerste deel dat direct al doet uitzien naar een volgende. In treffend mooi beeld en in een strak met vaart geschreven tekst worden karaktertjes en emoties zichtbaar. Met een enkele zin is duidelijk dat eerst de feiten weten belangrijk is voordat een eindoordeel wordt neergelegd. Tevens kan worden opgemerkt dat het niet uitmaakt dat je verschillend bent in uiterlijk om adequaat en doordenkend te kunnen handelen.

Dit is nu een boek dat je direct oppakt en nieuwsgierig maakt. Alleen al door het sterke omslagbeeld. Zo krijg je enthousiaste lezers! Zo heb je enthousiaste óók genietende vóórlezers! Ronduit geweldig, wat een humor.

Janneke Schotveld, Sponia Spillebeen, illustrator Milja Praagman, Querido, 2026, 72 blz., 9789045132211