door Hoop brengen
In 2023 was Maurits Chabot bezig met een boek over de gebroeders Vitali en Volodymyr Klytsjko. Beide zijn bekende boksers; een van hen is nu burgemeester van Kyiv. Na een schrijfperiode thuis reist hij naar de Oekraïense hoofdstad voor veldonderzoek. Eenmaal daar leert hij meer dan hij eerst voor mogelijk hield over de esprit van het volk en ziet hij hoe iedereen betrokken is in/bij de oorlog die niemand wilde. Met Dan zien we dezelfde sterren ligt er een heel ander boek op tafel dan eerst beoogd, maar daardoor is het des te indrukwekkender en aangrijpender.
Terwijl Chabot in Kyiv is en tracht een interviewafspraak met de broers te krijgen, bezoekt hij plaatsen die voor hen belangrijk zijn (in Kyiv gaat het leven grotendeels “normaal” door dus dat kan). Ondertussen komen de gesprekken ook op de politiek, corruptie en natuurlijk de oorlog die door Rusland gestart is. In het Holenklooster werken bejaarde vrouwen aan camouflagenetten; in Boetsja zijn de sporen van het grove geweld van de kortstondige vijandige overheersing overal zichtbaar.
Het idee van een verhaal enkel en alleen over de bekende broers wringt, de gewone mensen trekken meer de aandacht. De gedachten over de onderwerpswijziging lees je terug in het boek. Daar komt als vanzelf een einde aan als Maurits een keer wordt meegevraagd op een hulptransport van stichting Protect Ukraine.
Andere koers
Op de een of andere manier wordt de schrijfstijl dan krachtiger, alsof het papier wachtte op de tussenstops van de stichting in bijvoorbeeld een dronepilotenschool, de erebegraafplaats in Lviv en een hospitaal in Kyiv. De gesprekken met onder meer Dima de schoolhouder en Vitali de hospik stralen een urgente boodschap uit aan de lezer: neem notie van hun levens en bedenk hoe je je eigen samenleving en democratie gezond kunt houden! Dat er mensen in Nederland zijn die niet stemmen tijdens de verkiezingen is onbegrijpelijk voor een volk dat nog maar enkele decennia onafhankelijk is. En nu wordt die vrijheid alweer aangevreten.
Maurits gaat meermaals mee op konvooi en komt ook tot diep aan het front. Veiligheidsmaatregelen zijn aan de orde van de dag: nooit de auto’s onbemand achterlaten, op topsnelheid zonder lichten over de wegen, letten op de soort knallen in de lucht. Aan de manier van schrijven en woordgebruik merk je hoe de auteur -en hoopbrenger- zich steeds meer betrokken voelt bij de Oekraïners en buitenlanders die meevechten in het Vreemdelingenlegioen. Hero, Banker, Ranger, Schnitzel en al die anderen met callsigns die al zo lang onder dronedreiging vechten maken indruk. En wat te denken van de Bulgaars-Nederlandse Ice Queen die vele medics heeft opgeleid en zoveel met de dood in contact is dat het een wonder is dat ze nog lacht.
‘Het verandert je. Je realiseert je dat schrijven niet volstaat.’
Ook al volstaat het misschien niet, het is goed dat Chabot in elk geval één keer een boek heeft geproduceerd. Omdat hij terugkeert naar dezelfde personen in Dysdala, Lviv, Soemy en Charkiv, legt hij hun veranderende gemoedstoestand vast. Toch, altijd weer: ‘Het feit dat jullie uit Nederland komen, geeft hoop.’
Dan zien we dezelfde sterren blijft in je hoofd en hart zitten; vanzelf noem je deze titel als aanrader in een gesprek met lezers en niet-lezers. Dringen de woorden niet voldoende door? Laat dan de tweedelige documentaire Konvooi* zien die Protect Ukraine i.s.m. omroep Human maakte. Dan wordt in beeld duidelijk dat deze oorlog niet vanzelf stopt en gewone mensen als Dima, Ice Queen en Ranger dwingt tot andere levens.
Voor de schrijvers binnen Protect Ukraine geldt deels hetzelfde. ‘De laatste weken was ik drukker dan ooit bezig met Oekraïne, maar aan mijn boek heb ik geen letter meer geschreven. Voor Jaap weet ik dat hetzelfde geldt. Onze boeken schieten niet op, maar we kunnen iets doen voor de militairen die vechten. Dat voelt goed, het verzacht de pijn.’
De schrijvers blijven contact houden met de mensen die ze ondersteunen. Spoiler: niet ieder genoemd persoon overleeft.
Slava Uraini. Heroiam slava!
Maurits Chabot, Dan zien we dezelfde sterren, Thomas Rap, 2026, 272 blz., 9789400408630.
*Link gaat naar NPO Start, onbekend hoe lang de uitzendingen te zien zullen zijn.
De boeken van andere schrijvers die meegingen: Konvooi (Wieringa), Drie zakken dameskleding… (Scholten), Spullen brengen (Brandt Corstius). En lees ook Mens blijven aan het front (Van der Loo).
