door ‘Wat zie jij in het zwarte raam?’
Eerst was er niets, toen een paar mensen, daarna alles om vervolgens in omgekeerde volgorde in een omontkeerbaar reddeloos leeg niets te eindigen. Dat is een globale gedachte nadat het al dagen uit is.
Niet een verhaal om vrolijk van te worden met daarbij de nauwelijks iets zeggende politieke beschouwingen en meer deprimerende wereldwijde berichten aan de zijlijn. Een nadenker.
‘Je houdt de werkelijkheid tegen.’ Over slecht gaan met, over verborgen houden en verzwijgen, nadenken en mogelijkheden. Emoties en gevoel. Overleven. Een antenne.
‘Je onderschat mij, je onderschat mijn ambitie om de wereld te redden, want jij behoort ertoe, tot die wereld. Alle sneeuwhellingen zijn paarse wonden. Alle loofbomen zijn bruine zwammen. Alle zeeën zijn zwarte smurrie. Redden betekent niet redden in de zin van weer naar een veilige situatie toe, nee, redden betekent bovenmenselijk volharden.’
Het moet in 2021 een opmerkelijke muziektheatervoorstelling zijn geweest, dit gegeven wordt achterin genoemd. Dit al als libretto overkomend ‘zwarte raam’ wordt daardoor beter in context gevat en in duiding begrepen, vooral als je het web opgaat en enig beeldmateriaal tegenkomt.
Ook staat achterin de inhoud met drie keer een ‘intermezzo’ genoemd.
De vragen ‘wat is een huis / dak / muur / vloer / deur / meubels / haard / vuur / lassen / papier / pen?’ zijn als fundamenten neergezet hierin. Later komt daar ook bij ‘wat is een gedachtelezer?’ en ‘wat is een bijl?’
Communicatie en afbraak. Mens en maatschappij. Wereld en klimaat. Waarheid, eerlijkheid en wantrouwen. Een puntensysteem.
‘Als jij de laatste getuige bent, en je bent hier thuisgebleven, dan is het nog niet gebeurd. (..) Omdat ik het niet gezien hebt.’
Hét zwarte raam wordt steeds meer haar zwarte raam.
‘Ik ben de laatste getuige. Niet in letterlijke zin, maar als schrijver. Ik blijk te bepalen wat er in de wereld gebeurt. Als ik iets opschrijf – geloof het of niet – gebeurt het in het echt.’
Wordt het einde het einde van de mensheid?
‘Geen sprake van. Het speelt zich af in de toekomst.’
De afloop van de toekomst?
Voor het onthouden en het kunnen nalezen, na een twijfel toch deze korte leesgedachte en notities hier neergezet. Er is natuurlijk meer te duiden, er wordt zoveel gezegd in weinig woorden waardoor dit bijzondere werk zomaar in een bovenbouw middelbare schoolklas of andere lezerskring volop gespreksstof kan geven. Goed lezen is goed bespreken. En kijken: de prachtige omslagillustratie vertelt.
Micha Hamel, Het zwarte raam, Pluim, 2025, 124 blz., 9789493420120
