door met illustraties van Anna Boterman
‘Durf‘ is na uitkomen bijna direct gelezen. De laatste alinea werd genoteerd. Een aanbeveling zo uit het hart en daar liet ik het bij. Want dit is het: een gewoon fijn boek waarin je in tijden van lichtjes en donkerte onverwachts helemaal in verdwijnt. Verdwijnen in verhalen hoe fijn is dat. Tot ik zag bij het nalopen van de stapel hoeveel notities er spontaan zijn gemaakt, sticks erin geplakt, dan weet je ook dat je de makers tekort doet. Na twee weken toch een stuk met een gedachte, een gevoel, een feit, zoals ‘Durf‘.
‘Vroeger deed ik een wedstrijd met mezelf om binnen één minuut naar school te fietsen. Vroeger, wat eigenlijk maar een paar weken geleden was.‘
Wat een zaligheid om een vlot niet gekunsteld verhaal te treffen over een onverwachte vriendschap die als een lichtje in donkerte opgloeit. Doet de tekst dat niet dan een illustratie wel. Soms uitbundig, soms een detail, dan weer ingetogen realistisch of juist fantasievol abstract welke een gedachte geeft of een nadenker in zich heeft.
In korte, soms wat langere, zinnen zijn gedachten en constateringen neergezet waardoor een beeld al op de eerste bladzijden ontstaat. Je ziet de elfjarige Kek boos op de trappers stampen, blik op oneindig en een hoofd vol bozigheid over ‘het Gelukkige Gezin‘. Je voelt een verlatenheid, ziet een redeloze kop in de wind, maar ook lees je: ‘De vuist knijpt weer in mijn buik.’ Er is iets wat behoorlijk dwars zit. Tijd is moeilijk te overzien, hij mist iemand, hij voelt zich te veel en ‘Alles is hier kaal en saai. En ver weg.‘ De verlatenheid wordt treffend weergegeven. Kek wil de stem in zijn hoofd niet horen, hij ziet nauwelijks waar hij fietst, over die lange oneindige weg waaraan dat alledaagse kleine dorp ligt. En dan een kreet: ‘Tos, nee!’
De lezer ontmoet Harper en haar hondje Tos wat een ‘goedmakertje‘ was in de zomer. Je voelt op je klompen aan dat er meer achter zit. Dergelijke kleine verwijzingen kom je overal tegen. Iets wordt genoemd en een paar alinea’s of bladzijden erna wordt erop teruggekomen. In de notities staan: kabouter, een heimweegevoel, een ervaring als kou, het tellen van de bomen en niet te missen een herinnering aan een vorige kerst. Dat kerst in aantocht is is ook op te merken aan de optocht met de trekkers en boer Teus of de Lebkuchen bij Swaan. Personen als deze twee zijn zo mooi, zo van belang voor een tiener die even de route kwijt is, de afslag weer moet vinden.
‘Stil zijn is goed’ zegt Teus. ‘Maar je moet iets zeggen als je iets te zeggen hebt. Oók als het de waarheid is. Die is niet altijd leuk, maar wel waar.’
Swaan vangt de twee weglopers op na een nat avontuur met het hondje. Ze laat ze vertellen, ze oordeelt niet. Kek zegt dat ze naar Amsterdam gaan. Kek vindt dat Harper alles durft, Harper zwijgt, ze heeft eigen redenen voor dit avontuur, maar ook Swaan heeft iets te bekennen ‘omdat ik niet meer durf’.
‘Nieuwe dingen doen maakt je dapper.‘
Met vaart wordt voor lezers vanaf ong. 10 jaar een verhaal verteld waarin zij herkenning kunnen vinden over omgaan met veranderingen en je niet begrepen voelen door familie met de bijbehorende onrust en onzekerheid. Over durven een oude vertrouwde weg te verlaten en moedig een nieuwe weg in te slaan om een onverwachte vriendschap ontdekken. En dan blijkt ook dat je snel gewend kunt zijn aan het kleine grootse van een verandering. Dat laatste heeft ook alles te maken met het werkelijk luisteren naar en praten met kinderen door volwassenen. Het verhaal gaat over meer, ontdek het zelf.
De frisse stem in dit debuut van Liz Huisman vertelt alsof je erbij bent. Tijdens het gesprek in het vakantiehuisje hoor je een stilte vallen, ruik je de muffigheid, voel je het eenzame gevoel van de twee – hoe zintuigelijk kan een verhaal zijn, (overigens is het inbreken of insluipen als er een sleutel is?). Geen metaforen? Ja er zijn er wel, passend en te begrijpen. Raak is de sneeuwbol.
De mooie winterse omslagillustratie maakt nieuwsgierig. Alle elementen hiervan komen samen als de sneeuw is neergedwarreld aan het eind van dit warme verhaal. Winters beeld, maar lees dit verhaal zeker ook in andere jaargetijden. Anna Boterman, winnaar van Picture This 2023, laat met dit sterke omslagbeeld zien een eigen tekenhand te hebben. De vele full colour illustraties binnenin zijn prachtig en heel eerlijk, die mogen nóg meer de eigenheid van het omslag hebben.
‘Het leven gaat vaak gewoon zoals het gaat. En dat is soms precies de bedoeling.’
Wie een kerstverhaal zoekt om voor te lezen – dat geen kerstverhaal is en toch ook wel : hier is ‘Durf’. Wat een zaligheid, gewoon goed geschreven zonder al die overdadige metaforen, gewoon zo een kind iets kan ervaren en gewoon zo het leven wel eens gaat. Of lees dit kleine grote avontuur zomaar zelf in een hoekje. Het is uitzien naar volgend werk van zowel Liz Huisman als Anna Boterman.
Liz Huisman, Durf, illustrator Anna Boterman, Lemniscaat, 2025, 112 blz., 9789047717775
