door illustraties Eefje Kuijl
‘Vandaag moet hij laten zien wat hij kan.
Voor een cijfer.
Di-plo-ma-dag.’
Sloeber valt als eerste op door kleurstelling en compositie van de omslagillustratie. Fris, aantrekkelijk, een kinderboek. Eefje Kuijl staat terecht op het omslag vermeld. Sla je het boek open word je getrakteerd op veel meer mooie en leuke illustraties, én alles in kleur. De ene keer een passend detail, de andere keer beslaat een weergave van een scène een hele of dubbele pagina en kijk ook even naar de titels en de paginanummering. Een hele illustratieklus. Het leuke schutblad bekijk je natuurlijk ook.
Dit best dikke boek wordt geadviseerd voor jonge lezers vanaf 7 jaar. Het ‘vanaf’ is terecht en zal zelfs veelal een minimale leeftijd zijn bij het huidige leesniveau. Helaas. Kinderen van 8/9 jaar kunnen namelijk ook nog een beste kluif hebben aan dit verhaal. Er is veel verwerkt in dit boek terwijl de zinnen kort zijn en wie even bladert ziet dat er volop beeldmateriaal aanwezig is en de tekst een ruime bladspiegel kent.
Een boek met mogelijkheden ontdek je al snel als volwassene. Het verhaal kan eerst wat houterig of afstandelijk overkomen. Misschien noemt een kind het moeilijk of nog niet leuk en pakkend, maar niets zonder reden en in de opbouw wordt al snel e.e.a. duidelijk. Daarbij zijn er enkele (functionele) stereotypen of gebruikte namen die de ene wel leuk zal vinden, maar de ander kunnen storen. Ga in dit geval vooral op zoek naar de nadenker, het citaat bovenaan geeft een tip hiervoor. Dit citaat laat ook het enkele woord zien dat met gedachtestreepjes is afgedrukt: niet ingezet voor de beginnende lezer, wel om aandacht op een woord of begrip te vestigen.
Na ongeveer een derde bemerk je inderdaad een verandering. De fantasie, de vaart, het grappige en enige spanning rent het verhaal in. Je weet ook: dit is een boek van Barbara Scholten. Hoeveel titels heb je al van haar gelezen? Veel. Hoeveel kinderen hebben met plezier de boeken over voetbal en hockey opgepakt die je na uitkomen direct in de schoolbibliotheek zette? Ook veel. Vervolgens kwamen de verhalen met Donnie Donut, Oma Luchtbuks of Frietje Frommel. Toegankelijk, vlot, passende onderwerpen bij leeftijd: de kinderen lazen. Leesplezier!
Bovengenoemde verandering zal voor kinderen met stapjes en daarmee ongemerkt het verhaal binnenkomen. Wie het opmerkt ziet dat hoofdpersoon Sloeber niet meer het gebaande pad bewandelt als hulphond-in-opleiding die vinkjes moet scoren voor zijn diploma, maar zijn instinct achterna holt en zogezegd niet de uitgestippelde route bewandelt. Dat de instinctieve keuze in eerst instantie anders uitpakt dan waarvan hij droomt kun je zien als: met vallen en opstaan leer je veel, creëer je kansen en ontdek je wat er tot jouw mogelijkheden behoort. Zijn enigszins onverwachte eigen weg geeft aan dat niet ieder lid van een familie of groep hetzelfde moet doen en dezelfde keuzes hoeft te maken. Ieder is ongeacht de keuze of leerrichting even belangrijk op de eigen manier.
In tijden waarin diploma’s met scores en harde cijfers veelal nog altijd belangrijker zijn dan de persoon erachter laat Barbara Scholten door het vertelperspectief met dieren zien. Met inzet, eigenschappen en interesses kan ook een doel kan worden bereikt. Een doel dat zonder druk van buitenaf van een zelfde waarde kan zijn dan een gecertificeerde beoordeling. En dit is niet het enige.
Het zal tijdens het lezen duidelijk zijn dat dierenmishandeling ook een onderwerp is waarbij een maatschappelijke nadenker kan opduiken: ben je minderwaardig met een beperking of ben je even waardevol? En: je hoeft niet weggestopt te worden want een beperking wil niet zeggen dat je beperkt hoeft te leven.
Dat niet alles van ‘vroeger’ verkeerd hoeft te zijn, ontdekt Sloeber al snel tijdens het gevangenzitten ‘Zijn eigen hok ruikt schoon en fris. / Hier staat een lege voerbak.’ Het gedeelte voor, tijdens en na ‘de opruimdienst’ (die bustekening!) en ‘het asiel voor mislukkingen’ met Sloeber, Sjah, Angsthaas en Lola kan op momenten zelfs spannend worden voor de jonge lezer, zeg maar gerust ook zielig worden ervaren. De namen zullen niet zonder reden zijn gekozen. En echt, je schiet soms ook in de lach.
In de tekst kom je diverse keren een opsomming van woorden tegen die onder elkaar zijn gezet. Soms eenzelfde betekenis, soms een woord dat met eenzelfde situatie van doen kan hebben. ‘Gekraak. / Gekreun. / Geratel. / Geknars.’
Ook zie je vele werkwoorden waarvoor je een synoniem kunt bedenken of juist door zal leren. Hoe talig kun je het hebben in een verhaal. Moeilijke of langere woorden worden overigens niet geschuwd en aanwijzingen m.b.t. verloop kun je ontdekken.
‘En in de bak met water drijven kattenharen. / Brrr. Die zijn natuurlijk van dat vieze beest.’
In de illustraties zie je diverse keren verwijzingen naar gebeurtenissen in het verhaal, maar ook grapjes erin, zag je de spinnetjes? Ze geven ook uitleg die voor de jonge lezer helpend kunnen zijn als een onbekend woord wordt gelezen. Vooroordelen worden uitvergroot of er is in een hoekje een synoniem waarom ze zullen grinniken. Hoe rijk zijn dan illustraties. Om op het grapje terug te komen, een verwijzing naar de schutbladen is niet voor niets genoemd.
Door alle gedachten, notities, opgemerkte details en verwerkte onderwerpen werd ‘Sloeber’ al snel ontdaan van het stempel ‘mopperboek’ wat het even dreigde te worden – een gebezigde term in een lezershuis. Om vervolgens aangemerkt te worden als: een boek met vele mogelijkheden voor zowel de jonge avonturenlezer als de verdiepende lezer én de voorlezer. Reik het aan, moedig aan om door te lezen, lees samen. Wat een bespreek- en werkmogelijkheden!
‘En Sloeber? Die raast door rood. / Hij weet wel dat dat niet mag. / Maar als je boeven wilt vangen, kun je niet wachten op groen. / Dan moet je door. ‘
Sloeber is een boek waarin het thema hulphond slechts een fractie is van het verhaal. Het dient als kapstok, als basis, voor een verhaal over je eigen weg gaan en vinden, doorzetten, inventiviteit, samenwerken, elkaar helpen en er voor elkaar zijn, waardoor een onverwachte echte vriendschap kan ontstaan en je thuis ook een werkelijk thuis kan zijn.
Door dieren in te zetten voor alle maatschappij gerelateerde onderwerpen, emoties en eigenschappen is het verhaal over autonomie aansprekender en zelfs toegankelijker voor kinderen. Dat Sloeber een ontwikkeling doormaakt is niet te ontkennen. Hij accepteert zelfs dat sommige momenten voorbij zijn en ontdekt dat vriendschappen blijvend kunnen zijn.
De samenwerking Barbara Scholten en Eefje Kuijl smaakt naar meer. Compliment ook voor vormgever Patrick Graphick en uitgever. Volop ruimte voor illustraties die naadloos passen bij een doordachte tekst. Je gaat bijna denken wat was er eerst? Geweldig.
De samenvatting van het boek? In het kort: In Sloebers familie zijn ze allemaal hulphond, hij wil niet maar moet examen doen. Hij hoort wel maar luister niet. Gaat ervandoor, instinct en supermarkt, wordt opgepakt en in een belabberd asiel gestopt. Avontuur begint. Hieronder staat de achterkanttekst. Lees vooral Sloeber zelf.
‘Kop omhoog, turbo aan en GAAN!’
Barbara Scholten, Sloeber, illustrator Eefje Kuijl, Ploegsma, 2026, 96 blz. 9789021687124
Voor wie wil doorlezen in eenzelfde genre met enige overeenkomsten:
De muizenschool
Diverse delen Stinkhond
Achterkanttekst:
Sloeber wordt door meneer Fluitmans opgeleid tot hulphond, maar dat wil hij helemaal niet. Hij bedenkt een plan om zijn examen te laten mislukken, en rent weg. Dat blijkt geen goed plan: Sloeber wordt meegenomen naar een opvanghuis voor mislukte dieren. Daar ontmoet hij Sjah, een kattige kat zonderstaart, en Bulletje met de biefstukbillen. Als Lola de giraf naar de slagerij moet, bedenkt Sloeber met alle dieren een plan om Lola te redden…
Barbara Scholten vertelt een heerlijk, grappig verhaal voor jonge lezers. De full-colour illustraties van Eefje Kuijl zijn vrolijk en eigenwijs.
