door Een driesterrengeneraal die op een publieke bijeenkomst haar stropdas, onderdeel van het uniform, afdoet: ongekend. Het leverde binnen de krijgsmacht veel commentaar op, maar Elanor Boekholt-O’Sullivan deed het niet voor niets. Ze vroeg met deze actie aandacht voor niet passende uniformstukken voor vrouwelijke militairen. Voordat Boekholt tot Topvrouw van het Jaar 2023 werd benoemd werd al veel meer over inclusiviteit gepraat, maar veranderingen gingen niet snel genoeg naar haar zin.
Hoge bomen vangen veel wind, zo ook generaals binnen het ministerie van Defensie. Topfunctionarissen binnen de overheid en in het bedrijfsleven worden verantwoordelijk gehouden voor grote casussen, maar niet iedereen voelt zich verantwoordelijk om kritisch te kijken naar de bedrijfsvoering en eventueel veranderingen door te voeren.
Boekholt-O’Sullivan laat met nuance zien hoe op andere manieren leiderschap getoond kan worden, met aandacht voor buitenbeentjes / de stillere persoon in de ruimte / degenen die niet automatisch toegang hebben tot de juiste vergadertafel.
Ze doet dat aan de hand van haar eigen leven en loopbaan. Het klinkt eerst misschien apart, maar er was geen speciale wens om militair te worden, het waren eerder praktische redenen die haar deden reageren op de bon in de tv-gids. Ze kon binnen de luchtmacht aan de slag en met hard werken naar andere functies, ook al merkte ze hier en daar dat ze ‘nodig maar niet welkom’ was. Een voorbeeld is dat de toen jonge luitenant voor een oefening naar een Brits fregat ging toen men daar plotseling een inlichtingenofficier nodig had. Daar aangekomen bleek het een probleem dat zij daar was: ze arriveerde op een mannenschip. Noodgedwongen werd plaats gemaakt, net als later op missie in Afghanistan.
Deze grote en kleinere gebeurtenissen maakten dat Boekholt zich enerzijds aanpaste (omdat de omstandigheden op missie bijvoorbeeld niet veranderd konden worden) en anderzijds zocht naar de mogelijkheid om de organisatie bij te sturen. Zeker nu ze op de positie van plaatsvervangend directeur Beleid zit: dan heb je de invloed om te luisteren naar anderen en plannen te maken en uit te voeren. Zoals echt passende uniformstukken voor vrouwen invoeren.
Ik lees in Gewapend met gevoel over een mens met humor die zich af en toe kwetsbaar opstelt, en hard heeft gewerkt om te komen waar ze nu is, met kansen die haar geboden zijn (of zelf heeft gecreëerd). Niet in elk bedrijf krijgen werknemers de mogelijkheden aangeboden om te groeien en mee te praten, daarom is het van belang dat degenen met invloed het besef hebben dat ze moeten opkomen voor de ander zonder automatisch recht van spreken.
Het boek is geschreven met medewerking van Antonie van Campen, die al vaker met ministers en militaire leiders heeft gewerkt. Ze kan een boodschap helder overbrengen zodat deze ook blijft hangen. In het eerste deel van het boek kunnen enkele bladzijden na elkaar wat herhalend overkomen door repetitieve zinnen. Aan de andere kant kun je wel eenvoudig een paar pagina’s onder iemands neus schuiven en zo iets laten lezen over leiderschap. En herhaling is nog altijd de beste leermeester ;-).
Daar waar net iets dieper op de defensiepraktijk en materie ingegaan kon worden werd het nog boeiender. Het stuk over de renovatie van infanterieschietkamp Harskamp en hoe daar een papieren werkelijkheid achter stak, gaf een goede inkijk in de omgang van beleid met praktijk. Overigens wordt in alle passages waarin medewerkers betrokken zijn met eerbied met hen omgegaan. Geen namen, alleen een enkele keer een rang als dat van belang was.
Je nek uitsteken voor anderen zonder er per se zelf beter van te worden: ik kan er alleen maar bewondering voor hebben. Luisteren naar degenen die niet om het hardst roepen. Laat iedereen daar nou in elk geval één keer in het leven een voorbeeld aan nemen. Wordt de wereld een beetje leuker van.
Elanor Boekholt-O’Sullivan, Gewapend met gevoel, Balans, 2025, 222 blz., 9789463824590.
