door ‘Ik had alle randjes gelegd, alleen het binnenwerk nog. En toen veegde mijn zusje met één haal de hele puzzel kapot.‘
De scheerlijnen stonden al strak. Rifka, een gewone jonge student met een bachelor op zak wil tijdens een tussenjaar een jaar gaan fietsen. Op een zelfgemaakte fiets, een tentje mee en een app voor overnachtingsplaatsen. Gewoon voor velen, niet voor het gezin en de gemeenschap waarin ze opgroeit. Helaas nog steeds een realiteit in een omgeving waarin zonde en verdoemenis een rol speelt.
En dan worden de scheerlijnen als donderslag bij heldere hemel nog strakker getrokken. De fietstocht naar Noorwegen vanuit Utrecht moet ze losser maken. Voor nu: ‘Niet nadenken, trappen.‘ Als een razende steeds verder weg van ‘zusje’. Op weg naar Hiva, die een vriendin van Tab was.
De verhalen in de boeken uit de Slashreeks zijn gebaseerd op waargebeurde levensverhalen van bijzondere jongeren. Rifka is niet bijzonder, ze is gewoon in veler optiek. Helaas dus niet voor ieder, ze is ‘van de verkeerde kant’. Ze heeft al veel te verstouwen gehad in en door het strenggelovige gezin waarin ze opgroeit en daarmee ook op school.
En dat wordt nog meer. Door verlies en rouw. De passende zorg voor haar zusje die de ouders niet (kunnen) bieden probeert zij op te pakken, ook als zij is opgenomen door aangeboren mentaal ziek zijn. De ouders geven wel teksten m.b.t. psalmen en Job. Of er komt een boek waardoor je zal genezen.
De zoon uit het gezin speelt een zijdelingse toch niet onbelangrijke rol voor Rifka. Hij verwacht met zijn vrouw ‘Nieuw leven, familie erbij.‘ Maar ook het niet te begrijpen herkenbare ‘dat hij of zij (..) te horen zal krijgen dat hij in zonde is geboren‘.
Een fietstocht als vlucht, een groot knagend schuldgevoel, zijn zoals je bent, omgaan met biologische familie en je eigen familie gaan vinden. Een tocht met waardevolle ontmoetingen waaruit blijkt dat er (ook) prachtig mooie mensen zijn die jou als vanzelf accepteren en vooruithelpen.
‘Maar als je veel zondigt, weet je zéker dat je niet uitverkoren bent. En ik zondig met te pletter tegenwoordig. Ik geloof het niet meer, niet echt. Maar helemaal weg wil het ook niet. Mijn schuurpapier is niet grof genoeg.’
Uiteindelijk beseft en weet Rifka dat de scheerlijnen los moeten. Een eigen weg en alleen, maar: ‘jij blijft altijd mijn zusje.‘
Janneke Schotveld schreef met en over Rifka Mels een waardevol krachtig verhaal voor 15+ waarin emoties en herinneringen gedoseerd, realistisch en zuiver worden weergegeven. Voor herkenning, hulp of begrip zeer aan te raden. *)
Na alle heerlijke verhalen voor een jongere leeftijdscategorie, het in andere stijl ingezette Zoef! en nu Zusje is het uitzien naar meer werk voor 10+ of de YA-leeftijd van Janneke Schotveld.
Janneke Schotveld Rifka Mels, Zusje, Querido, 192 blz., 2025, 9789045130590
*) voor sommige jongeren zal een trigger warning goed zijn, m.n. bij jonger dan 15 jaar, lees als volwassene dit verhaal gewoon ook voordat je het doorgeeft
Achterkanttekst:
Na een heftige gebeurtenis in haar familie stapt Rifka op de fiets richting Noorwegen. Het vertrek valt haar zwaar en in haar tentje voelt ze zich vaak alleen, maar ze geeft niet op. Fietsend door weer en wind probeert Rifka de benauwende strenggelovige omgeving waarin ze opgroeide achter zich te laten. Loskomen van het geloof en worstelen met haar geaardheid is al een hele klus, maar ze moet ook leren leven met het grote verdriet dat haar is overkomen.
Met vallen en opstaan en met hulp van de mensen die ze tegenkomt leert Rifka weer meer van zichzelf te houden, en haar eigen weg te vinden.
