door Raakt Nederland ooit weer betrokken in een oorlog? Om die vraag te beantwoorden is kennis maar zeker ook voorstellingsvermogen nodig, stelt Martijn Kitzen. Zijn essay heeft als ondertitel ‘Pleidooi voor de verdediging van vrede’ maar had ook ‘pleidooi voor vredesbewustzijn’ kunnen zijn. Zo stelt de hoogleraar namelijk meermaals dat we ons nu wel veel meer in lange tijd bewust zijn van de alomtegenwoordige aanwezigheid van conflicten, maar dat we onvoldoende beseffen wat het met onze samenleving doet. Ook is er een mentaliteitsverandering nodig om een gezamenlijk fundament voor onze verdediging te leggen.
Kitzen is gewend ingewikkelde materie aan een publiek uit te leggen en dat doet hij in De terugkeer van oorlog ook. Enkele bevindingen uit zijn vorige boek De oorlog van morgen komen hierin terug, zij het gecomprimeerder, en worden aangevuld.
Eerst gaat de auteur in op het hoe en wat van ‘oorlog’, met name irreguliere oorlogsvoering door guerrillatactieken. Iets wat hij als militair zelf heeft ondervonden in Afghanistan.
Sterk punt later in het betoog vind ik de koppeling van conflicten/oorlogen in verre regio’s die ogenschijnlijk Nederland niet raken met de effecten die toch wel in ons land te bemerken zijn. Als gevolg van de (handels)globalisering en ‘democratisering van geweld’ (lees: meer groeperingen buiten overheden hebben toegang tot wapens) én de mediastrategie die niet-statelijke groepen aanwenden, komen de beelden tot in onze huiskamers. Die beelden leiden regelmatig tot verschillende opvattingen waardoor de onrust en polarisatie toeneemt. Zelf neemt Kitzen geen stelling in ten aanzien van goed-foutoptreden van betreffende strijdende partijen, hij wil vooral laten zien hoe er gereageerd wordt op acties van de tegenstander.
Vanwege de polarisatie op mondiaal-politiek en lokaal burenniveau komt Kitzen onder meer tot de slotsom dat ‘we allemaal de verantwoordelijkheid hebben om aan onze maatschappij bij te dragen en de verbinding te blijven zoeken’.
Om oorlog te kunnen voorkomen moeten we samen de vrede vooropstellen, nu en in de toekomst.
De terugkeer van oorlog geeft hiermee een andere inhoud aan het gezegde ‘als je vrede wil, bereid je dan voor op oorlog’.
Er is nog meer te zeggen in deze overzichtelijke uitgave, bijvoorbeeld over de samenhang van conflicten in Afrika, Ruslandregio en Midden-Oosten. Lees dat vooral zelf en geef vervolgens dit essay door aan een ander. Verplichte leeskost op de boekenplank van iedereen die zich betrokken voelt bij de samenleving!
Martijn Kitzen, De terugkeer van oorlog, Cossee, 2026, 128 blz., 9789464522747.
Kijk voor verderleestips in het dossier Veiligheid en weerbaarheid (volwassenen).
