Griffels & Penselen 2026 – zilver en goud

De griffels en penselen van 2026 zijn bekend! 12 Zilveren Griffels en 8 Zilveren Penselen en dit jaar ook een Groene Griffel. Woensdag 17 juni is een mooie lijst gepresenteerd met voor velen bekende en vast ook minder bekende titels. Een hartelijke felicitatie aan alle makers, uitgeverijen en wie er betrokken is bij het tot stand komen van al dit prachtige werk.

Van deze met zilver bekroonde titels zijn een groot aantal gelezen en of besproken door de lezers van Lezersgoud.
Tijd voor een opsomming naar de lijst die door CPNB bekend is gemaakt. Zie voor meer informatie de CPNB-website.

Een opsomming met zoveel als mogelijk aanklikbare titels die in aanloop naar de bekendmaking van de Gouden Griffel en het Gouden Penseel zal worden aangevuld met besprekingen. Een paar ontbrekende zijn al gereserveerd in de bibliotheek waarvan mogelijk in de zomer een stuk online zal komen.

De Gouden Griffel en de Gouden Penseel worden bekendgemaakt voor de start van de Kinderboekenweek 2026 (30 september t/m 11 oktober) en uitgereikt op het Kinderboekenbal op 25 september.

Zilveren Griffels
tot zes jaar
Suzanne Weterings, Spot (Querido), ill. Fleur van der Weel *

zes tot negen jaar
Anke Kranendonk, Guus (Querido), ill. Marijke Klompmaker
Sjoerd Kuyper, Maantje verhuist de zee (Hoogland & Van Klaveren), ill. Sanne te Loo
Henna Goudzand Nahar, Waarom Anansi de oceaan overstak (Querido), ill. Jeska Verstegen

negen tot twaalf jaar
Bouwien Jansen, Kiezel (Luitingh-Sijthoff), ill. Sanne te Loo _^*
Annet Schaap, Krekel (Querido)
Jenny Jägerfeld, Mijn broer is een baas (Ploegsma), vert. Mijke Hadewey van Leersum

twaalf tot vijftien jaar
Albatros van Yorick Goldewijk, Albatros (Ploegsma), ill. Martijn van der Linden
Jean-Claude van Rijckeghem, Properzia (Querido)

informatief
Floortje Zwigtman, De Kat (Pelckmans Uitgevers), ill. Andrea Kruis ^_*

Poëzie
Pim Lammers, Ben je vergeten dat babygeitjes bestaan? (Querido), ill. Nadia Meezen _^*
Simon van der Geest, Plassen op schrikdraad (Querido),ill. Karst-Janneke Rogaar _^*

Zilveren Penselen
prentenboeken
Karst-Janneke Rogaar, Lucy en Donker (Querido)
Leo Timmers, Kiki & ik (Querido)

geïllustreerde kinderboeken
Nadia Meezen, Ben je vergeten dat babygeitjes bestaan? (Querido), tekst Pim Lammers *
Yule Hermans, Wereldreis voor het slapengaan (Pelckmans Uitgevers) *

informatief
Anke Kuhl, Een tuintje op je buik (Gottmer), tekst Katharina von der Gathen *
Dido Drachman, Het begon met peper (Gottmer), tekst Annemiek de Groot, Juul Lelieveld, Marrit Boogaars en Liesbeth Rosendaal

geïllustreerde jeugdboeken
Linde Faas, Wie stout is… Lemniscaat), tekst Pieter Koolwijk
Mark Janssen, Aelin (Lemniscaat), tekst Arienne Bolt

Groene griffel
Lotte Stegeman, Wij, beren (Luitingh-Sijthoff), ill. Marieke ten Berge ^_*

^*) _{deze titels zijn gelezen}

Zie ook Kinderboekenweek 2026 voor thematitels en andere tips passend bij thema en of in het stuk Kinderboekenweek 2026 – leesfragmenten thematitels en meer tips

G – R – I – F – F – E – L – S – – & – – P – E – N – S – E – L – E – N – – 2 – 0 – 2 – 6

Als er nog meer is gelezen en of besproken wil ik een gedachte geven over mogelijk Goud. Hieronder alvast een gedeelte wat ik vorig jaar schreef onder het stuk Griffels & Penselen 2025 en 23-09′-26 een gedachte eronder:

Een gedachte neerzetten over de winnaars is en blijft lastig. Een jury maakt onderbouwde afwegingen, kijkt met andere blik of met motieven die mee kunnen spelen dan jijzelf vanaf weet. Want ook: wat is vernieuwend, origineel, wat is nodig in deze tijd? Daarom: de keuze van de jury is dé griffel, is dé penseel.

Inmiddels durf ik te zeggen dat ik aardig wat ervaring heb in de kinder- en jeugdboekenwereld. Als een boek niet gelijk pakt, het dag na dag wordt meegesleept ‘want moet het nog uitlezen’, dan klopt er ergens iets niet. Is het schrijfstijl, is het overdadig taalgebruik, te uitweidend of te veel aan onderwerpen, is het wel passend bij de doelgroep, hoe is het door promotie in de markt gezet, kan het redactie zijn of zelfs en helaas komt dit vaker voor dan je denkt: taal- en grammaticafouten. En dit alles is echt iets anders dan smaak.

Als ik een boek oppak voor een recensie staat altijd de vraag voorop: is het een écht kinder- of jeugdboek? Niet eentje uit het een nieuwe genre ‘jeugdboek voor volwassenen’. Naast dat ik direct een groep kinderen of een bepaald type lezertje in mijn hoofd moet hebben. Om op ‘smaak’ terug te komen: illustraties kunnen bepalend zijn hoe jij een boek ervaart, maar ook daarbij geldt dat je voorbij je eigen gevoel moet kijken. Zie de illustrator met de eigen doordachte stijl en weergave. Zie het kind dat deze tekeningen wel aanspreekt! En daarmee is het van waarde dus goed.

Bij een aantal Zilveren Penselen en Zilveren Griffels heb ik geen bespreking geschreven. De reden kan zijn dat er al ontzettend veel over is geschreven tot gehypet aan toe. Een reden kan ook iets van bovenstaande zijn, dat ik er wel iets van vond +/-, simpelweg de ontbrekende tijd een factor is of dat een boek terug moest naar de bibliotheek.

Soms heb je bij het dichtslaan van een boek een spontane gedachte, soms zeg je die hardop. Met betrekking tot genomineerden voor de Gouden Penseel of Gouden Griffel 2026 heb ik mij over slechts enkele heel helder uitgesproken, zeker één daarvan mis ik in bovenstaande rij. Van spontaan geuite gedachten is e.e.a. verwerkt in besprekingen van mij of anderen op deze website, soms noem ik het ‘lezersgoud’ tot zelfs ‘parel’ – voor mij uniek.

->->-> 2026 <-<-<-
Om te beginnen twee titels die ik zondermeer miste: Complot van Jan Paul Schutten en De nacht is van Kat van Yoko Heiligers. Als ik de rij besprekingen zou bekijken, naast de rij gelezen maar niet besproken, kom ik vast op meer. Deze twee plopten spontaan op. Maar helaas keuzes moeten maken hoort bij jurywerk zoals hierboven genoemd.

Ik heb voorkeur voor winnaars. Natuurlijk, wie niet?
Het reglement, vnl. het penseelreglement, laat echter (nog) een onduidelijkheid zien: zowel Nederlandse als Vlaamse uitgeverijen kunnen werk insturen, maar voor Goud moet je binnen het Nederlands grensgebied wonen. Het staat er. En ik hoop dat ik ongelijk heb, dat er intussen anders wordt gehandeld en het regelement een update nodig heeft. Want laten we nu eerlijk zijn: alle makers in het Nederlands táálgebied moeten toch kans kunnen maken op een prijs, een Penseel nog wel?! Alles in het belang van kunnen en willen lezen in de taal die je rondom je hoort, ziet en voelt. Ik blijf zeggen De Boon is daarin duidelijker, mag ik zeggen doet het beter? Maar nogmaals, wie weet is het inmiddels anders.

Mijn meest favoriete griffels en penselen, boeken die dit jaar met Zilver zijn bekroond: Kiki & ik, Lucy en Donker – ja ik begin met de prentenboeken – beiden zijn de makers van zowel illustratie als tekst. Het ene kwam als cadeau binnen, het andere werd direct gehaald.
Waarom Anansi de oceaan overstak en Maantje verhuist de zee waren langere tijd minder zichtbaar op sociale media, ik heb ze direct met aandachtige warmte omarmd. Twee stevige onderwerpen, beide ontzettend zorgvuldig verteld en geïllustreerd waardoor emoties van traan naar lach met de onmiskenbare denker mogelijk zijn.

Twee van bovengenoemde makers hoop ik genoemd zien worden, het ‘Lezersgoud’:
Leo Timmers, Karst-Janneke Rogaar, Henna Goudzand (en Jeska Verstegen) en Sjoerd Kuyper (en Sanne te Loo).

Moet Goud aan jong talent worden toebedeeld? In mijn optiek mag iedereen in deze niet eenvoudige wereld een flinke aanmoediging ontvangen om door te gaan met illustreren en schrijven. Of het nu de ervaren maker is met een bredere blik door levenservaring of het nieuwe talent met frisse visie, alles in het brede belang van het boek staat voorop. Voor kinderen van nu, de volwassen lezers dus alle verzorgers, leraren, bestuurders, makers, bouwers, vervoerders, begeleiders en en… van later.

Het begon met peper als informatief boek ben ik vanzelfsprekend ook blij mee, het belang van, de keuze voor Anansi zegt al iets.
Het Zilver voor zowel Mark Janssen als Linde Faas zou ik graag een keer in Goud omgezet zien, en ja een maar: graag voor een volledig eigen prentenboek.
Te vaak worden illustratoren niet op het omslag of totaal niet genoemd in ‘recensies’ of zelfs bij nominaties en prijsuitreikingen terwijl beeld bepalend is voor het oppakken van een boek door de potentiële lezer.
Beiden hebben al zoveel waardevol moois gemaakt: Linde Faas’ Ergens in de sneeuw of De jongen en de walvis hebben nog altijd een bijzonder plek. Over dat laatste gesproken weet je hoeveel Mark Janssen losmaakte bij Altijd dichtbij? Vind je kleur fijner, pak dan het ontroerende Thuis erbij. Een thuis dat je íeder kinder gunt, thuis waar ook het lezen begint.

En ongeacht wie Goud is toegekend: voor ieder een welverdiende felicitatie!
Heel veel plezier in de Kinderboekenweek waarin ieder kind, ieder boek, iedere maker centraal mag staan: Spot aan!

– . – . – . – . –

Goud voor:
Griffel: Sjoerd Kuyper, Maantje verhuist de zee (Hoogland & Van Klaveren), ill. Sanne te Loo
Penseel: Karst-Janneke Rogaar, Lucy en Donker (Querido)

Prachtige winnaars!