Mohana van den Kroonenberg & Anne Stalinski – Bertha 612

Een wervelende omslagillustratie met erbij de namen van Van den Kroonenberg en Stalinski maakt direct nieuwsgierig welk verhaal de lezer krijgt voorgeschoteld. De dieren, kalf Bertha, lam Ted en kip Tokkie springen dat het een lieve lust is in het rond op de trampoline en zijn zich van geen gevaar bewust bij ‘de mensen’ in de tuin.

Alle drie de jonge dieren, zogezegd in de pre-puberfase, kregen een uitnodiging om te komen eten. Zoals ze zijn geleerd nemen ze de uitnodiging aan. Dat dit niet zonder slag of stoot gaat en als een rode lap op een opgefokte stier werkt zal niet verbazen want welk dier gaat er nu vrijwillig eten bij mensen? Het riekt naar gevaar voor eigen leven. Voor je het weet beland je op de barbecue ondanks het lekkere maaltje groen met geluksklavertjes dat op een ‘zilveren’ schotel wordt opgediend.
Maar zoals het vaak gaat is de jongere generatie overmoedig en enthousiast over nieuw en onbekend tot aan het naïeve toe en zien ze geen leeuwen en beren. Het kalf en het lam dollen samen over de overdreven reacties van hun ouders: ‘Nee man, echt niet, mijn ouders gingen gelijk flippen.‘ / ‘Mijn vader ramde zijn kop tegen de muur.‘ / ‘Je hebt geen idee hoe mensen zijn!’ en ze hebben toch hun telefoon mee?‘

Bertha 612, zie het oormerk, belooft voor het donker thuis te zijn en wil best even bellen om ze gerust te stellen dat ze goed is aangekomen, maar als ze dan de tig gemiste oproepen ziet trek ze haar eigen plan. Je omarmt deze Bertha acuut. Tijdens het dwalen door het huis en het maken van selfies als ze Ted heeft ontmoet zie je allerlei aanwijzingen voor de intenties van (deze) mensen in de als strip neergezette illustraties, zeg gerust graphic novel. Fantastisch hoe de strakke tevens soepele verhaallijn in de treffende los-vaste illustraties voortgaat en vervolgens naadloos weer vervolgd in tekst. Enkele van belang zijnde geïllustreerde objecten zijn (ook) in kleur neergezet als ook bepaalde tekst in de wolkjes – door deze niet goed te lezen kun je zomaar de clou missen. En dat zou zonder flauwekul erg jammer zijn.

In ‘Bertha 612’ is enorm veel verwerkt. De genoemde intenties van mensen worden door opmerkingen van de dieren verwoord en in illustraties directer verbeeld. Het gedrag van tieners is al dan niet op stereotiep treffende wijze neergezet, bijv. alleen al het direct allerbeste vrienden zijn en zonder enkele remming vrolijk losgaan. Overigens is het gedrag aan het eind van volwassenen net zo kenmerkend en geeft een lesje over vertrouwen in elkaar hebben.
Andere momenten met gedrag en of emotie als ondeugend zijn, stoer of lief, invoelend of meelevend zijn en vlindergevoelens krijgen voor elkaar, en dat tussen soorten dieren, zijn te onderscheiden. Het naïeve komt helemaal tot uiting als de dieren buitelend en springend in de rook nog steeds denken te gast te zijn. Het zonder voorkennis over situaties en opvattingen van iets genieten wil niet zeggen dat door opvoeding er geen kanttekeningen worden geplaatst. Met name Bertha merkt verschillen op tussen gedrag thuis en dat van mensen of dat er slechts voor drie is gedekt met sfeerverhogende middelen en ze niet sámen met ‘de mensen’ dineren.

Ook verschillende normen en waarden of algemeen gangbare onderlinge afspraken kun je er uitlichten als je het boek samen leest of voorleest bij een leeftijd jonger dan 8 jaar. Jas aantrekken als je naar buiten gaat, bij een speciale gelegenheid je beste kleren dragen, er zijn in huis regels (niet de hoeven schrapen), mensen (bazen) kun je niets weigeren, niet snoepen voor het eten, het handen wassen voor het eten ‘Ik heb niet eens handen’ en meer als bijv. omgangsvormen. En dan zullen het loeien, blaten, schapen scheren en hoe een stier op een kleur kan reageren vast ook worden opgemerkt.

Op een bepaald ogenblik komt er een schakel in de voedselkringloop om de hoek kijken – het valt hierbij op dat de naam dan wegvalt en alleen de soortnaam nog wordt gebruikt en als lezer denk je het einde te raden. Het is werkelijk geweldig hoe in feite een serieus onderwerp – het eten van dieren – je regelmatig vol in de lach laat schieten. ‘We gieren van het lachen!‘ Wat een humor hebben zowel Anne als Mohana in ‘Bertha 621’ gestopt. Wat een lol én ook een klus zullen zij hebben gehad.
In de tekst is het net als kijkend in de beelden, oplettend lezen. Denk alleen al aan vleestomaat of die snoekduik en de stappenteller, de spekjes en bokkenpootjes zijn een geweldige verwijzing, een koeienvel op de vloer of een bepaald schilderij aan de muur zie je in de illustraties als ook de bepaalde verrichtingen op de achtergrond.

In meerdere opzichte wordt door ‘Bertha 621’ een glanzende spiegel vol plantaardig eten voorgehouden, je eet toch niet het vlees van een vriend? In alles proef je de liefde voor het dier. Heerlijk hoe zorgeloos het drietal net op tijd gered worden door de bel. En een herkenbare afspraak: voor het donker thuis zijn en je licht aan op je fiets. Vaak komt alles op de pootjes terecht!
Wat mogelijk op het oog eerst alleen een grappig boek lijkt is een sterk gelaagd, maatschappijkritisch, vol vaart en humor uniek verhaal in woord en beeld. Slijp de messen en ga de strijd aan met Bertha en co.! Een nieuwe hit in kinderboekenland.
Voor 8+ en veel ouder.

Mohana van den Kroonenberg, Bertha 612, illustrator Anne Stalinski, Querido, 2026, 96 blz., 9789045132426