door ‘Daantje loopt over het strand,
een emmer in haar rechterhand.
Ze zoekt naar schelpen in het zand.
Kom, zoek je met haar mee?
Ze heeft er nu al twee!‘
Daantje beweegt zich in dit tweede prentenboek in een andere wereld vol natuur. Ontmoette zij in Wie doet er mee met Daantje? allerlei fantastische dieren in een tuincentrum, dit keer is zij verder van huis. Op beide zijden van het omslag is een kleurrijke onderwaterwereld te zien. Daantje die voorop zwemt tussen diverse soorten vissen, andere spannende dieren en het schildpadje dat zo uit het zand ging zwemmen lijkt er op te passen. De tekst op de achterkant geeft mede deze informatie.
Het titelblad laat een jonger zusje zien waarop ze als grote zus op zou kunnen letten. Het antwoord op de vraag ‘Wat ga je vandaag doen, Daantje?‘ is nog niet bekend. Op de volgende illustratie zie je echter het zusje nog niet terug en is Daantje schelpen aan het zoeken die ze in haar emmer verzamelt. De kameleon uit het eerste avontuur kijkt nieuwsgierig mee wat Daantje vindt. Op de tropische omgeving van deze plaat is veel te zien en het kan de fantasie prikkelen om een verhaal te verzinnen bij de boot met meeuwen of de fles onderin de hoek. Maar wat interessanter kan zijn: wat kruipt er uit het zand naar boven? Ook Daantje merkt dit op.
‘Ik hoor iets! Ze kijkt rond. ‘Daar komt iets uit de grond!’
Daantje ziet een schildpadje, net uit het ei, uit het zand omhoogkomen. Snel wappert ze beschermend een meeuw weg die een lekker hapje lijkt te willen, maar het schildpadje trekt zich daar niets van aan en gaat bijna huppelend de zee in. Daantje schrikt, schiet als de wiedeweerga haar duikpak aan en volgt het schildpadje nauwlettend om haar te behoeden voor gevaarlijke dieren:
‘Want in het koraal en het wier / schuilt vast wel een of ander dier. / Dat eet jou straks nog op!’
Het schildpadje geeft hieraan geen aandacht en lijkt linea recta op een doel af te zwemmen. Overal langs en doorheen waarvan Daantje zich afvraagt wat het in zee doet of stopt even om even een dier te bevrijden. Daantje is nergens bang voor tot ze dieper en dieper naar de diepste diepte gaan. Alle kleur behalve blauw verdwijnt tot het zelfs zo eng donker is dat er in het zwart een en ander oplicht maar ook iets haar kronkelend even beetneemt. En dan ineens begrijpt Daantje welk doel het schildpadje had en dat niet ‘het kleintje’ op moest passen maar eigenlijk Daantje nog veel meer!
De tekst op rijm in tekstblokjes van vijf of zes regels, lees je met een glimlach zwierig en vlot voor waarin als vanzelfsprekend niet allemaal eenvoudige woorden zijn neergezet. Verschillende uitdrukkingen, ‘zwem voor je leven!’ of bijv. ‘uit alle macht’ ‘en doolhof zonder eind’ merk je op. Van woorden die jonge kinderen mogelijk nog niet kennen als ‘verstrikt’ of ‘kronkelt’ kunnen ze de betekenis opmaken uit de illustraties en ze ontdekken vast dat sommige woorden als ‘verscheuren’ meerdere betekenissen kunnen hebben.
Met een kinderlijke onbevangenheid volg je de voortvarende Daantje op haar avontuur in de onderwaterwereld. Herkenbaar is het schelpen zoeken met een emmertje met daarbij een schepnet voor wie weet garnaaltjes en een rugzak voor benodigdheden. Met een beetje fantasie begrijp je dat daarin het duikpak en de flippers voor Daantje moeten zitten.
In tekst en illustraties komen diverse maatschappelijke onderwerpen voorbij terwijl er niet per se de nadruk op wordt gelegd. Daantje ontpopt zich als dierenredder als ze de rondzwervende troep gedumpt door de mens ontwart van een dolfijn:
Hè gatsie, wat een troep! / Is dit soms plastic soep?
‘Pas op, Daantje!‘ laat met name in de illustraties zien hoe mooi de onderwaternatuur is en hoe de lagen in de zee of oceaan zijn opgebouwd. Eerst zie je op een plaat nog zonlicht met de scheidslijn water/land en het kleurige koraal van de omslagillustratie. Na het koraal en ook vissen zie je een flinke groep kwallen waarvan voor de ene de tentakels geassocieerd worden met pijn en voor de ander zelfs voedsel is en als gewoon doorheen zwemt. Daarna is de gele lichtval uit de illustratie en zie je grotere dieren rondzwemmen waarbij het perspectief wijzigt van een grotere naar een mini-Daantje. In die onmetelijke diepte van diepblauw tot zwart zijn diverse zeedieren te zien waarvan Daantje lijkt te schrikken, maar toch nog steeds bezorgd is om het schildpadje. In de allerdiepstediepte ontwaar je meer dan gevaar, je ziet ook een scheepswrak. Dat gevaar is niet te eng en maar even in beeld, waardoor het voor jonge kinderen een gezonde spanning geeft en de platen gelijk weer lichter van kleur worden waarna de ontknoping nadert.
Zowel een gesprekje over plastic soep als de voedselkringloop kan er ontstaan, maar ook voor meer informatie over zeelagen kan een boek erbij worden gezocht. ‘Pas op, Daantje!’ is geen overdadig themaboek mocht dat worden gedacht, wel geeft het juist ruimte aan diverse onderwerpen met betrekking tot natuur & klimaat, mede omdat zoveel wordt genoemd en gezien. Eén dubbele plaat of een blokje tekst kan zomaar een praatplaat zijn voor een langer moment of tijdens een thema centraal staan.
Het geheel voelt natuurlijk, ook als Daantje al vrij snel weet wat bijv. een rare bal is. Uit het geheel spreekt een weetgraag kind die óf zelf vragen stelt óf geïnteresseerd wordt voor en geïnformeerd wordt door volwassenen rondom zich. Zou Daantje vaak zijn voorgelezen of de bibliotheek een vanzelfsprekende vaak bezochte plaats zijn? De algemene ontwikkeling en brede belangstelling wordt in ieder geval gestimuleerd met ‘Pas op, Daantje!‘
Het is ook bemoedigend om te ervaren dat Daantje zichzelf toespreekt, zich vermant, niet te zielig doet en zelf een situatie aanpakt: ‘Kom op, niet klagen, Daan!’ De verkleining van beide hoofdfiguren is dan ook terecht weg.
Tot slot kun je de titel als een oprechte waarschuwing oppakken maar ook als een verwijzing naar wat zijzelf ervaart als ze op het schildpadje past, het schildpadje op zichzelf moet passen of is het juist dat het schildpadje dit naar Daantje aangeeft? Volop mogelijkheden in dit geweldige ‘Pas op, Daantje!‘, maar als je de laatste plaat ziet kun je nog meer betekenissen van oppassen bedenken tot zelfs de vraag stellen of Daantje misschien een heel levendige fantasie heeft?
Door een uitgekiend kleurenspel is er rust in het geheel en krijgen enkele objecten speciale aandacht terwijl er heel veel te zien is op iedere plaat. De tekst heeft een gevarieerd en uitdagend woordgebruik die naast fijn voorleest en informatie geeft ook bijdraagt aan meer woordbegrip. Ook deze Daantje stoer en lief geeft zoek- en kijkplezier met oog voor detail passend bij de leeftijd voor het jongere kind. Door verhalen wordt je kennis groter, je fantasie geprikkeld en laat je verhalen in je fantasie beleven! Pas op, Daantje is een doordacht goed prentenboek geweldig passend bij de jonge lezer!
Aron Dijkstra, Pas op Daantje, Leopold, 2026, 32 blz., 9789025889593
Meer werk van Aron Dijkstra op Lezersgoud:
Aron Dijkstra – Wie doet er mee met Daantje?
Paul Biegel & Aron Dijkstra – Het feest Andersom
Pimm van Hest & Aron Dijkstra – Op de vlucht
Linda Dielemans – Huis aan de rivier
Mohana van den Kroonenberg – Dodo
