door Een zomerse lichtheid verrast je als je ‘Vlinders vangen‘ in handen neemt. Bij het openen van het fraai geïllustreerde boek beleef je de zomer in alle sfeer die een zomer tot een zomer maakt. Een briesje strijkt langs je gezicht, het gras kriebelt aan je blote benen, een gevoel van aangename zorgeloosheid overvalt je waarin humor en een gedachte vanzelf ruimte hebben.
In die oneindige zorgeloosheid van de zomer die je als kind kunt ervaren ís er tijd en ruimte voor vragen. ‘Niet zomaar moeilijke vragen, maar de allermoeilijkste.‘ De vragen die kinderen als het ware uit het niets kunnen stellen en waarop niet direct een eenduidig antwoord is te bedenken.
Ook de zusjes Arevik en ‘ik’, de verteller, is het niet vreemd om een massa doordenkvragen te lanceren. Met wat kan lijken op een kinderlijke onbevangenheid blazen ze vragen als ‘Waar zeilen de wolken naartoe?‘ de ruimte in of laten ze ‘Hoe hoog is de hemel?‘ met hun vliegers op. Het geheel aan wetenschappelijke vragen van natuur- en scheikunde tot filosofie tijdens het spel wordt onderbroken door een aantal praktische wetenswaardigheden van oma waarna de verveling voor even lijkt toe te slaan.
‘We lagen onder de hoge bomen bij het huis. De zomer was overal en de hitte kleefde op onze huis.‘
In enkele woorden wordt een tafereel geschetst dat je voelt en ruikt. De hierbij zorgvuldig gekozen woorden als mos en verkoeling naast hitte en kleven laten je het moment ervaren. Met een kleine verbeelding hoor je zelfs de hommels gonzen en het populierenblad ruisen. En dan is daar ook het verfrissende gevoel als wordt genoemd ‘met onze tenen krulletjes in het water tekenden.’ Het moment dat er voor even verveling lijkt te zijn en dat juist verrijkend is voor brein en fantasie geeft de meest mooie buitelende gedachten. Deze buitelende gedachten fladderen als vlinders het verhaal binnen – zie het schutblad! – en geeft de heerlijke vervolglijn van ‘Vlinders vangen’ beeld en woord.
Leeft een eendagsvlinder echt maar één dag?
Vanuit kindperspectief wordt na de onmogelijke levensvraag wat je zou doen als je maar één dag hebt te leven enkele tellen nagedacht en allerhande opties opgesomd om vervolgens een kansarm project te starten. De titel zegt het al, ze gaan vlinders vangen, voor onderzoek naar lengte van leven. In tekeningen vol blije zomerse taferelen zie je de twee in hun gedachtengang en navenant handelen van het ene naar het andere idee bewegen. Spontane ontmoetingen, in hun ogen goede invallen, een dosis nieuwsgierigheid, een speelse oprechte inventiviteit en meer brengt hen tot de uitvoering van hun plan. Kleuren en tekeningen worden bekeken, fantasie gaat hand in hand met feiten, komen zomers meloenen tegen en horen getsjilp, oma’s onderbroeken moeten het veld ruimen en een tas krijgt luchtgaatjes. Ze moeten tenslotte toch ontdekken of vlinders echt maar één dag leven?
Het boek bevat in zowel tekst als illustratie een soort kinderlijke naïviteit waarmee duidelijk wordt gemaakt met welke grote of kleine vragen en gedachten kinderen kunnen rondlopen en tevens hoe zij op hun eigen spontane manier antwoorden zoeken.
Je ziet bijv. de twee zusjes samen onder de paraplu als de vraag wordt gesteld wat vlinders doen als het regent. De tekening is geweldig, want samen onder een paraplu lopen lukt niet als je in een ander ritme loopt en ziet hetzelfde bewegende been. Overigens, mogelijk een detail maar o zo fijn, benen die aan gewone wat rondere kinderlijfjes zitten.
De mooie pagina’s realistisch afgebeelde vlinders eindigen met de citroenvlinder getekend in de verbeelding van een kind. De verwondering, het plezier, de tevredenheid of het nieuwsgierige is met enkele trefzekere lijnen in de gezichtjes of door wijze van neerzetten van houding te ontdekken als ook verschillende tekentechnieken. En dat alles in een zo aantrekkelijk op elkaar afgestemd kleurenpalet waardoor je het gevoel krijgt zelf in het gras te liggen, de klaprozen wiegend ziet bewegen en de wisteria bijna letterlijk boven je hoofd ziet hangen. Wat ook opvalt is de ruimte die de kinderen krijgen óm te ontdekken, het verrijkende spelenderwijs leren in natuur en omgeving dichtbij. Je blijft bladeren en ontdekt steeds een ander detail.
‘Wisten jullie dat vlinders niet als vlinders geboren worden?’
In de tekst wordt daarbij op dezelfde speelse manier een oefening in lezen gegeven over het leven vlinders waarbij de meloen op bepaalde wijze als voorbeeld functioneert. Het begrip tijd wordt in enkele woorden raak gevat, over toen en nu, wat het is of wat je kunt doen en keuzes maken van belang kan zijn. Intussen kan de warme band tussen grootouders en kleinkinderen worden opgemerkt en dat een moment van wrevel erbij hoort, ook als je goed met elkaar bent. Eenzelfde patroon in stof en kleur is op te merken wat kan duiden op creatieve aandacht van oma voor de zusjes – of andere creativiteit die moet worden opgebiecht, de geweldige moeilijke eindvraag. De tekst vult de tekeningen v.v. naadloos aan. Ook vergelijkingen worden gegeven als bijv. wachten op de bel lang duurt: ‘dan lijkt de tijd dik als honing.’, de tekening geeft aan hoe dik. Dat het gelaagde ‘Vlinders vangen‘ ook in een klas thuishoort is een open deurgedachte.
Zodra je aan iets denkt, kan je het niet meer wegdenken.
Michael De Cock schreef eerder de trilogie over de vrienden Rosie en Moussa en eerder zijn van hem een prachtige rij bewerkingen klassieke verhalen voor jongere lezers uitgegeven. Arevik d’Or illustreerde o.a. eerder de door Michael de Cock geschreven verhalen Bahar Bizar en Bahar op de Maan en het door Janneke Schotveld geschreven Tijgerlezendeel Hanna en Hamza.
Vlinders vangen is meer dan één zomerdag. Het boek is werkelijk als een lange zalige zomer. Je verblijft op een plek waar je altijd welkom bent, het voelt echt of je bij oma bent. Het is meer dan alleen vlinders vangen. Het verrast, is vrolijk, origineel en fris, het laat nadenken, het geeft volop stof tot verder praten, er is oog voor detail, gedrag en emotie. Bovenal is het genieten van kleur en klank in taal en tekening, de doordachte en daarmee natuurlijke afstemming van het werk van twee kunstenaars voor zomers lang vol belevend kijk- en leesplezier.
Vlinders vangen bevat zóveel. Een originele pracht. Hoe blij kan een boek je maken, hoe rijk kan een boek zijn. Het zomerse gevoel bij het openen blijft als een vlinder fladderen tot de laatst punt en licht direct weer op als je het boek ziet. Het geeft plezier, tijd en rust in alle grootse eenvoud. Een boek om op tafel te leggen voor steeds weer de positieve perceptie.
Michael De Cock, Vlinders vangen, illustrator Arevik d’Or, Querido, 2026, 80 blz., 9789045132082
