door Nog één keer winnen – dan kan hij stoppen
Een boek van Barry Smit komt doorgaans vanzelf in de boekenkast. Door de tekst op de achterkant van PRO werd dit boek uit de bibliotheek geleend. Want een boek lezen over boksen, beter gezegd ‘mixed martial arts’ dus MMA? Deze sport heeft mij nooit echt gepakt, zelfs tijdens een Olympische Spelen niet, wel is nu het verschil duidelijk tussen kickboksen en MMA.
Soms heb je echter in ‘ring van het leven’ even een boek nodig waarvan je door de schrijver weet dat het leest en na een onderbreking de draad van het verhaal vrij snel weer is op te pakken. Oké, een leentermijn kan ook leidend zijn, naast dikte en formaat. Het voordeel met PRO is ook dat je dan nauwelijks iets weet van het onderwerp waardoor de focus buiten je eigen realiteit ligt.
De tekst van de achterkant geeft goed weer waarover ‘PRO’ gaat:
‘Lau Pronk is 43 en staat aan het einde van zijn loopbaan als mixed martial arts-vechter. De top haalde hij niet, maar de heavyweight met de bijnaam Plato wordt binnen en buiten de kooi gerespecteerd. Hij wil een punt achter zijn wedstrijdcarrière zetten, maar pas als hij vaker heeft gewonnen dan verloren. Daarvoor moet hij nog één partij winnen. Dat wordt echter steeds moeilijker in een sport die alleen sterren genoeg betaalt, en met een lichaam dat steeds meer gebreken kent’
Een wereld waarin ritme ten aanzien van discipline, trainen en van elkaar leren belangrijk is. Lau vindt dit alles ook met betrekking tot het sociale aspect. ‘De dagelijkse omgang met een groep mensen die zich ook uit de naad werkten, ook wisten hoeveel moeite het kostte, wat er in je kop omging en met wie je kon lachen. Om elkaar en om jezelf. Je moet je zelf geen tijd geven om te malen.’
Er is overigens genoeg te malen in het leven van Lau Pronk, in ieder geval in de familiesfeer. Er is een belangstellende warme omgeving rondom en het thuis waar hij opgroeide, een altijd welkome kring met bekenden zo je kunt hebben in ‘de straat of het dorp van vroeger’. Vader is ziek. De hoogovens zijn niet ver weg, ze geven werk dus bestaan. De voor- en nadelen met betrekking tot economie en milieu komen in enkele nuchtere woorden voorbij op een verjaardag want werk is werk en gewoond, gegeten en geleefd moet er worden. Of het Tata, Schiphol, de visserij, het zonnepaneel of de computer is. Of het werk in de kooi. Komt men door het werken in datacenter gezonder thuis? Of wat te denken van tot ‘voor de oorlog’ als velen op zee bleven? Lees je ineens weer over de Doggersbank en denk je aan het boek van Linda Dielemans, Onder de golven.
In weinig woorden komen naast maatschappelijke en economische belangen ook opmerkingen met historische context voorbij tijdens de familie- en buurtbijeenkomsten. Bij de laatste, de verjaardag van moeder, verblijft vader al in het ziekenhuis. Je voelt een informatief punt naar verpleging op cruciale momenten.
Veelzeggend in emotie en context, ontroerend, is de zin:
Liever zag hij de man die ’s middags uit z’n werk kwam gefietst en een kwartiertje op doel ging staan als ze in de straat aan het voetballen waren.
Het niet willen malen zou ook op het persoonlijk leven van toepassing kunnen zijn, om mentaal sterk en overeind te blijven. Want wat als hij steeds net niet die laatste wedstrijd wint? Eindelijk die laatste wedstrijd waarna zijn arm omhoog wordt gehaald? Fysiek? Een huis, een gezin, leegte? Maar is hij zoveel slechter af dan al die anderen van zijn generatie die waren ‘voorgelogen’ over opleiding afmaken, vast contract, auto, hypotheek voor een huis, betrouwbare bank en goed pensioen? Wel wordt ‘de belofte nagekomen’ van een steeds minder leefbare wereld met natuurrampen als gevolg van.
Met enkele zinnen of opmerkingen wordt ook regelmatig een punt richting politiek geuit. Lau geeft aan:
Vechters hoefden zich nooit te schamen ten aanzien van hun tegenstander. Vechten was zo eerlijk als het maar zijn kon, terwijl ze leefden in een wereld vol leugens.
De wereld met wapens, 9/11, geweld en overheersers ter eigen gewin wordt geschetst. Om op de Olympische Spelen terug te komen, Lau vindt de sportwereld vaak niet beter: ‘de Olympische Spelen waren promotieshows voor dictaturen, alles werd verziekt door geld en machtswellustelingen. Over dit soort dingen zat hij te malen‘ vertelt hij dan richting het einde van het boek. Is er in de wereld van MMA dan geen geweld? De verslagen van de gespeelde wedstrijden met altijd letsel lees je bijna scannend. Maar wat ís geweld, wat is goed en wat is fout?
Barry Smit laat op een invoelende wijze zien dat achter de rauwe ongrijpbare wereld van MMA ook mensen schuil gaan met wensen, ideeën, dromen en het ambiëren van een gewoon leven zoals jij en ik. Mensen met ook familie, een omgeving met mensen waar je altijd welkom bent, een leefbare omgeving in alle opzichten met een bestaan waarvoor gewerkt moet worden.
Ook in PRO is het maatschappelijke onderwerp nooit ver weg, met ook de provincie Noord-Holland en het arbeidersleven.
Eerder las ik bijv. graag ‘Bloedwonder’ en het interessante ‘De zomer van ’47‘, beide met ook historische feiten. Verwacht geen dikke pillen, geen franje, wel altijd strak geschreven. Een aantal andere titels staan verzameld te wachten voor momenten met eigen leestijd. *)
PRO is een vlot strak verteld sociaal betrokken verhaal met fundamentele vragen over het leven van de gewone mens, mensen zoals er zovele zijn, omgeven door het werk in de MMA. Een boek dat je even meepakt voor onderweg, om goed te lezen en ook laat nadenken over gewoon leven, het bestaan, veler verhaal. PRO komt vast een keer bij de andere ‘Smit’ in de boekenkast te staan.
Barry Smit, PRO, Thomas Rap, 2026, 144 blz., 9789400411081
**)
Hoe fijn is het als je zomaar iets uit de kast kunt van nemen waarvan je weet dat het goed is geschreven en/of het verhaal kan verrassen door onderwerp, genre of aanpak? Een paar hiervan staan nu in een overzicht: ‘schrijvers in de boekenkast’, bijv. de titels in de boekenkast en ‘zeven vertaalde, zeven titels in de boekenkast en cd‘ of ‘zes vertaalde en zes gelezen boeken en ook zeven’ – Smit mag daar ook een keer bij. Boeken voor eigen leestijd, ontspanning en meestal de boeken waarmee een vakantiestapel in no time is gevormd.
