door Tijd voor een volgende ‘verzamelschrijver’ uit de boekenkast. Van Willy Vlautin komt ieder volgend vertaald boek in huis. Vlautins boeken zijn in Nederland door verschillende uitgevers en ook verschillende vertalers hebben zijn werk uit het Engels vertaald.
Schrijvers waarvan alle of het meeste werk in de boekenkast staat, wordt vaak in ‘eigen leestijd’ gelezen, zie bijv. de datum waarop een boek is gelezen. Grotere stukken staan daarom door het vakantielezen regelmatig niet online. Daarom een (oeuvre)-overzichtje voor wie iets wil weten over deze uitgaven met per titel een korte of iets langere leeservaring van het boek. Tegelijkertijd is het gewoonweg leuk voor het eigen ‘gelezen archief’.
Zie ook Edouard Louis en Bert Natter voor een overzicht, meer zullen volgen. Het verzamelen en niet altijd gelijk lezen is een overeenkomst tussen Vlautin en deze schrijvers. Wat onderwerpen betreft weet je net als bij Louis wat je kunt verwachten bij Vlautin: de levens van Amerikanen aan de rand van de samenleving – soms vechtend, vaker dromend van een ander bestaan dan de triestheid, de ellende, de armoede en het uitzichtloze waarin ze moeten zien te overleven. De Amerikaanse droom is vaker onbereikbaar dan dat deze te verwezenlijken is.
leesoverzicht met verschijningsjaar
16-06-’18: De ruwe weg (2011)
26-07-’18: Noordwaarts (2013)
02-08-’19: Vrij (2014)
17-08-’20: Motelleven (2007)
15-07-’25: Het paard (2025)
19-07-’26: De nacht valt altijd (2021)
Nog te lezen: Laat me niet vallen (2018)
De ruwe weg – 2011, vert. Rob van Erkelens
Het verhaal is uit. Helaas. Prachtig. De reis dwars door onherbergzaam gebied van de VS is teneinde. Een reis te voet, liftend, met impulsiviteit, angst, verdriet, smerigheid, oplossingen zoekend, vluchten, een paard, dorst, met pakken wat je pakken kunt, divers pluimage, altijd honger.
Vijftien jaar en gewoon van een thuis dromen, naar school gaan en zo dolgraag op football willen. Ergens in de middle of nowhere woont een tante.
Ergens. De VS is groot. Wie er ooit is geweest, weet dat je een dag naar een berg kunt rijden. Het landschap kan leeg zijn. Heet. Extreem koud. Uren zonder dat je een levend wezen ziet. Van Portland, Maine naar Wyoming met een omweg.
En dat voor een jongen van vijftien, moeder ooit vertrokken, vader die hem aan zijn lot overlaat, telkens verhuizen, een baantje bij een louche paardentrainer en dan sluit hij vriendschap met het renpaard Lean on Pete. Tegen die tijd zit Charley totaal onder je huid. Je houdt van het jong.
Je wilt hem vooruit praten, moed geven, de juiste antwoorden laten geven in de dialogen.
Juist die dialogen zitten vol antwoorden waarvan je als lezer weet dat ze niet kloppen. Het is overleven. Een doel bereiken. Een rauwe wereld. De ruwe weg.
Ik hoop dit ontroerende verhaal in deze uitgave een keer in mijn kast te kunnen zetten. Ja gewoon om te herlezen, stukken op te pakken. Niet om de poëtische taal maar omdat het leest. Even weer in het ruige land te zijn.
(het boek kwam in de kast, een 2e hands gelukje met het originele omslag en de eerst vertaalde Vlautin in het Nederlands, niet de filmuitgave met erop Lean on Pete)
Noordwaarts – 2013, vert. Rob van Erkelens
Opgroeien in het desolate Las Vegas, geen afgeronde schoolopleiding, geen besluiten kunnen nemen, verkeerde vrienden, minder kansen hebben. Drank, mishandeling, zwanger, nauwelijks geld. Het kan nauwelijks meer laag-bij-de-gronds. Dan naar Reno, een vergelijkbare stad in de woestijn, moederziel alleen. Hoe gaat Allison Johnson het redden?
Opgroeien in het desolate Las Vegas, geen afgeronde schoolopleiding, geen besluiten kunnen nemen, verkeerde vrienden, minder kansen hebben.
Drank, mishandeling, zwanger, nauwelijks geld. Het kan nauwelijks meer laag-bij-de-gronds. Dan naar Reno, een vergelijkbare stad in de woestijn, moederziel alleen. Hoe gaat Allison Johnson het redden?
Ook een verhaal van hoop, altijd zijn er toch mensen die naar je omkijken, die belangstelling hebben, zorgen en een verhaal waardoor een film met Paul Newman / Robert Redford weer zal worden opgezocht.
In één ruk uitgelezen. Op naar een volgende Vlautin.
Vrij – 2014, vert. Dirk-Jan Arensman
Wat is het heerlijk om in één dag een boek te kunnen uitlezen. Bijna dan, vanochtend de laatste 15 bladzijden.
Het lijkt wel een inhaalslag deze vakantie: werk van favoriete schrijvers.
Een verhaal over de gewone mens. De veelal harde Amerikaanse Midwest realiteit. Een verhaal over The Free. Zo vrij zijn de hoofdpersonen helaas niet.
Bikkelen voor een bestaan, een simpel gewoon leven zonder enige luxe laat staan een vakantie in eigen land, cultuur of uit eten. Je bent al blij dat het gas/water/licht niet is afgesloten, er geen aanspraak op een zorgverzekering moet worden gemaakt, als die alles al dekt of zelfs afgesloten kan worden. Als er maar iets tegen zit heb je noodgedwongen twee of drie baantjes, als je al werk hebt. Hoe wil je dan nog gezond leven, voldoende slapen? Even grijpen naar ingeblikt/afgehaald/ingevroren. De obesitas en andere problematiek ligt op de loer. Ooit: zouden we daar willen wonen? Nu: het is nog schrijnender dan toen en niet alleen in de Midwest.
Is dit dan een somber boek? Nee, Vlautin vertelt krachtig, mooi en goed. Je omarmt de hoofdpersonen Freddie, Pauline, Leroy en ook Darla en Jo. Ze zijn door hem volwaardige mensen. Leroy is een gewonde Irak-soldaat met hersenletsel en zijn moeder Darla komt hem voorlezen – Freddie is nachtwaker in zijn woongroep en heeft ergens twee dochtertjes en twee banen – Pauline is nachtzuster in het ziekenhuis waar Leroy wordt opgenomen na een zelfmoordpoging – waar Freddie op bezoek komt – de misbruikte Jo ook is binnengebracht en zij zorgt voor en loyaal blijft aan haar vader.
Ondanks alle ellende blijven veel van deze mensen doorzetten en omkijken naar de ander. Een verhaal van hoop en ware vriendschap. Boeiend en herkenbaar geschreven zo het leven daar helaas ook is.
Zo mooi ondanks alle ellende, er gloort een sprankje hoop, dat je dan kunt zeggen: ‘We moeten elkaar steunen. Het heeft allemaal geen zin als we niet lief zijn voor elkaar.’ ‘Maar als je moe bent, is het voornaamste dat je eraan denkt dat je aardig blijft doen. Dat je vriendelijk blijft.‘
Motelleven – 2007, vert. Dirk-Jan Arensman, uitg. Rothschild & Bach/Crossing Border
Twee broers wonend in Reno, Nevada. Frank en Jerry Lee, op jonge leeftijd zonder ouders. Een verhalenverteller en een kunstenaar. Ze redden het. Totdat één van de twee een ongeval overkomt en ze in blinde paniek de auto pakken, de staat uitrijden. Niet aan werk denken, hun weinige geld opnemen, wat sixpacks bier en sandwiches mee. Wat dan al een drama is, moet het echte drama in feite nog maar beginnen.
Reno en omstreken is niet de meest kansrijke plek op een succesvol en of rijk bestaan. Werken voor weinig geld – als je al werk hebt, wonen op een trailerpark is gewoon, gokhallen, drank als water enz. Levend aan de zelfkant van de maatschappij.
En toch is ook dit rauwe debuut van Vlautin mooi, alleen al om de onvoorwaardelijke vriendschappen die ooit zijn ontstaan. Een oudere vriend geeft mee:
‘Je moet nadenken over het leven dat je wilt krijgen, denk er maar over na in je hoofd. Maak er een plek van waar je graag wilt zijn: een boerderij, een strandhuis, een penthouse boven in een wolkenkrabber. Het doet er niet toe wat het is, als het maar een plek is waar je je kunt verschuilen.’
De omgeving is in treffende woorden beschreven, je ziet de omgeving voor je zoals die in werkelijkheid is. Desolaat, armoedig, stoffig, neonreclames, motels en junkfood.
En toch: houd een droom, houd hoop. Want ‘sommige mensen die pech hebben, kunnen mazzel krijgen.’ Mensen die alles verpesten zijn nog niet altijd slecht denkt de ene broer. Hij heeft wel erge pech. De andere lijkt verder te kunnen ‘want hopen is beter dan helemaal niks.’
Dit debuut is verspreid/uitgegeven door Crossing Border Books.
Het paard – 2025, vert. Dirk-Jan Arensman, uitg. Meulenhoff
Het was de bedoeling om in juli ’25 direct na thuiskomst van vakantie ook over de laatste zes gelezen boeken waaronder Het paard iets te schrijven.
De recensieboeken stroomden echter al binnen en de zes verschoven naar achter.
Bij het samenstellen van dit overzicht was het even diep graven, maar met enkele steekwoorden, namen en enkele passages lezen kwam het verhaal in sfeer en gevoel weer bovendrijven.
De lezer gaat mee in de gedachten en het leven van Al Ward, 65 jaar, verblijvend in een hut ergens in Nevada. Ver weg van de bewoonde wereld. Tegenslag is ook nu geen onbekende. Verlies, armoede, muziek, drank én een plots verschenen paard. Een blind paard ook nog. De keuzes die hij in zijn leven maakte lijken niet altijd de goede te zijn geweest mede door geen kansen hebben. Het is armoetroef en toch blijf je lezen door het sobere goedgeschreven verhaal van Vlautin over de verloren en gedroomde ambities, over anderen die in herinneringen terugkeren. De gedachten, de herinneringen, de dromen die steeds meer het woord hallucinates overnemen want wat is echt en wat niet in dit melancholische rauwe verhaal? Wat blijft is de troostende factor van muziek. Een aanrader, ook als je niets met paarden hebt, misschien zelfs niets met muziek (wat deze lezer dan niet kan voorstellen).
De nacht valt altijd – 2021, vert. Dirk-Jan Arensman, uitg. Meulenhoff
Een motto voorin deze zesde uitgegeven en vertaalde Vlautin: ‘Het punt is dat je niet inhalig genoeg kunt zijn.’ Erbij ‘de 45ste president van’ en je weet de schrijver in het politieke veld te plaatsen. Het Amerikaanse dus. Als je meerdere Vlautins las was dat vast al duidelijk.
Ook nu is het maatschappelijk systeem de reden van alle ellende, het afschuwelijke, rauwe, troosteloze bestaan waarin de 30-jarige Lynette er alles, en dan ook alles aan doet om een een vorm van bestaanszekerheid te bewerkstelligen.
Gewoon: kunnen wonen. Een huurhuis kunnen kopen. Een huis wat bij een enkele dreun al zou instorten, maar wel een huis. Voor haar moeder en haar 2 jaar oudere broer met verstandelijke beperking waarvoor ze een zeer groot deel van de zorg op zich neemt. Ze lijkt de benodigde aanbetaling voor de hypotheek bijelkaar gewerkt te hebben, meerdere baantjes, en dan gooit plots haar moeder roet in het eten. Waarom?
Je krijgt na ongeveer 30 bladzijden een vermoeden bij deze enkele zin:
‘Hoe ben je aan tachtigduizend dollar gekomen?‘
Wat is er gebeurd? Wat heeft Lynette gedaan? Hoe en waar heeft ze gewerkt behalve in de bakkerij waarheen ze haar broer meeneemt? Haar moeder wil gewoon eens ‘iets’ nieuws voor zichzelf, een beetje kunnen leven. Het systeem is voor de gewone man totaal niet te vergelijken met wat het is voor de rijken. De luxe woontorens rukken op in wijken waarvoor de gewone arbeider plaats moet maken. Buurten waar je vroeger ’s avonds niet durfde rondlopen zijn nu dure winkels en restaurants waar zij nooit een tafel kunnen reserveren.
Dit keer een realistisch verhaal, een paar etmalen, in de staat Oregon waarin Vlautin over het trachten waar te maken van iemands American Dream schrijft. Goed geschreven, psychologisch verhaal zonder opsmuk over de onderkant van de samenleving. Onderstreping belang van een stabiele jeugd en kans op goed onderwijs.
Geen Steinbeck of Fante op de vakantiestapel, wel een Vlautin. Deze schrijver valt niet zonder reden onder het ‘kopje ‘verzamelschrijvers’ in de boekenkast.
Laat me niet vallen – 2018, vert. Dirk-Jan Arensman, uitg. Meulenhoff
Al aantal keer op de vakantiestapel terechtgekomen. Wat is het dat deze nog niet is gelezen? De bokshandschoenen? Heeft vervolg.
De fans kennen deze vast wel: de cd Northline uit 2017.
Willy Vlautin schrijft binnenin: ‘I started writing this music while working on the novel Northline. Every time I put Allison Johnson in a bad way or left her stranded I’d feel horrible about it, and I’d stop writing and pick up a guitar. These songs came from that. – My hope is that the music reflects the feel of the book.
Voor wie interesse heeft: de cd met 14 nummers is nog steeds leverbaar, aug. ’26.
p.s. het goede nieuws via vertaler Arensman: najaar 2026 komt een volgende Vlautin in de boekhandel!
En natuurlijk kom Laat me niet vallen ook te lezen.
Willy Vlautin, Motelleven, vertaler Dirk-Jan Arensman, Rothschild & Bach/Crossing Border, 2007, 191 blz., 9789049950620
Willy Vlautin, De ruwe weg, vertaler Rob van Erkelens, Nijgh & Van Ditmar, 2011, 272 blz., 9789038894300
Willy Vlautin, Noordwaarts – vertaler Rob van Erkelens, Nijgh & Van Ditmar, 2013, 224 blz., 9789038896687
Willy Vlautin, Vrij, vertaler Dirk-Jan Arensman, Meulenhoff, 2014, 256 blz., 9789029090315
Willy Vlautin, Laat me niet vallen, vertaler Dirk-Jan Arensman, Meulenhoff, 2018, 304 blz., 9789029092180
Willy Vlautin, De nacht valt altijd, vertaler Dirk-Jan Arensman, Meulenhoff, 2021, 224 blz., 9789029094214
Willy Vlautin, Het paard, vertaler Dirk-Jan Arensman, Meulenhoff, 2025, 240 blz., 9789029098762
