door Als je ‘Een fort voor Vleermuis‘ opent kom je als eerste een kaartje tegen. Niet zomaar één. De gehele Hollandse Waterlinies met forten en vestingen staan getekend en onderdelen worden genoemd. Erbij ook de hoofdfiguren van het verhaal in dit Gouden Boekje. Op het titelblad zie je vervolgens de hoofdpersoontjes nog een keer, maar ertegenover onder het colofon kan de ‘s’ achter ‘waterlinie’ een vraag oproepen. Mogelijk is het meervoud minder bekend en het geeft gelijk aanleiding tot verdieping: de Nieuwe Hollandse Waterlinie, een verdedigingslinie lopend van het Muiderslot tot aan Slot Loevestein, is net als de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie. Samen vormen zij de Hollandse Waterlinies. De Stelling van Amsterdam werd in 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst, de andere werd in 2021 hieraan toegevoegd.
Wie wel eens een fort heeft bezocht, zie forten.nl, zal weten dat een fort een ideale verblijfplaats is voor een vleermuis. Vleermuis in dit verhaal woont er ook in één, maar kan omdat ze te ver vloog de weg terug niet vinden. Bungelend aan een tak roept ze om hulp naar Das. Het in de buurt vliegende bijtje weet raad en samen gaan ze op zoek naar het thuis-fort van het verdwaalde vleermuisje. Het ronde exemplaar dat ze tegenkomen is niet waar haar eigen vleermuizenfamilie woont. Een ijsvogeltje weet nog een fort te staan. De route erheen brengt hen bij een sluis, hebben ze een ontmoeting met kraanvogels, leer je dat ijsvogels heel goed kunnen duiken en dat een fort aan meer dieren een veilige slaapplaats kan bieden. Na een lange tocht vinden ze het fort van Vleermuis en blijkt dat niet alleen zij thuis kan zijn op deze plaats omgeven door natuur.
De illustraties van Gitte Spee zijn zoals altijd mooi, sfeervol en voor ieder kind aantrekkelijk, zie bijv. aap & mol, een dief in het bos. In details wordt meer verteld over natuur (prachtige lisdodde en andere bermbloemen) of hoe iets eruit kan zien in en om een fort. In de tekst lees je dat het verhaal een paar dagen beslaat en dit zie je als jonger kind duidelijk terug in de illustraties. Dat een ijsvogel razendsnel kan vliegen, merk je op door het woordje ‘flits’ (zie de tekening!), een bij ‘zoemt’ en een vleermuis ‘fladdert’. In de landelijke omgeving kom je kunstwerken tegen, een beeld en een brug, die als onderdeel van de openbare ruimte hieronder kan vallen. Op hun lange tocht in het Hollandse landschap komen ze ook langs een molen – onderwerp van een volgend Gouden Boekje. Naast dit alles is bijv. behulpzaam zijn, vriendschap, bang, dapper of hoopvol zijn, familie en je veilig voelen ook verwerkt in ‘Een fort voor Vleermuis‘.
Achterin is zoals in ieder deel meer informatie gegeven over het betreffende onderwerp. Feitelijke informatie, waarbij aan oudere kinderen de vraag kan worden gesteld waarom tot ‘1940’ wordt genoemd i.v.m. bescherming tegen de vijand en niet de jaren daarna maar wel tegen water of klimaatverandering. Toegankelijke weetjes over de natuur op en rondom terrein van forten met daarbij ook de tekeningen van Gitte Spee. Twee verschillende QR-codes geven toegang tot nog meer tips & info.
Bij Gouden Boekjes wordt vaak gedacht aan jonge lezers en gezien verhaallijn past deze daar prima bij, maar als je de hoeveelheid informatie bundelt die je tegenkomt is er gegronde reden om deze óók aan te bieden in de middenbouw of als inleiding op een thema in de bovenbouw te gebruiken. Het schutblad met kaart en erop waterwegen en kompas zijn al een voorbeeld, maar wat is en hoe werkt een sluis? En van welk belang zijn deze m.b.t. waterwerken en waterhuishouding?
Het bovengenoemde jaartal gebruik je vanzelf aan de start van een WOII-project, maar nog meer: waar hebben deze bouwwerken allemaal voor gediend en waar kunnen ze nog van dienst voor zijn?
Verleden, heden en toekomst loopt als een tast- en zichtbaar lint door het Hollandse landschap. Je zou vanzelf nieuwsgierig worden op welke forten Gitte Spee haar prachtige illustraties heeft gebaseerd en willen weten wie er gelegerd zijn geweest in welke tijd en waarom of waartegen. Reden tot informeren en bezoeken!
Het mooie en leuke ‘Een fort voor Vleermuis‘ verrast en verrijkt. Met oog voor detail en liefde voor het kleine in de natuur heeft Gitte Spee veel over een groot onderwerp verwerkt en de lezer veel te ontdekken gegeven in dit deel over de Hollandse Waterlinies en als onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed.
Gitte Spee, Een fort voor Vleermuis, Rubinstein, 2026, 36 blz., 9789047635413
Zie ook Serie Gouden Boekjes Werelderfgoed
