Linda Dielemans – Huis aan de rivier

met illustraties van Aron Dijkstra

Het fijne van boeken met een geschiedenisonderwerp is dat ze niet gebonden zijn aan een bepaalde periode in het jaar. Nu is dat met ‘Huis aan de rivier’ niet helemaal kloppend, het werd namelijk geschreven voor het 750-jarig bestaan van de stad Schiedam in 2025, toch kun je dit vlot lezende boek blijven lezen. Linda Dielemans werd gevraagd door Boekhandel Post Scriptum, uitgeverij Parade en De Bibliotheek Schiedam een verhaal te schrijven ter ere van het jubileum; Aron Dijkstra om dit verhaal aansprekend beeld te geven. Kinderen in Schiedam kregen het boek in de zomer, het boek is voor iedereen ook in de boekhandel te verkrijgen.

Door twee verhalen te combineren in afwisselend een hoofdstuk uit het verleden met de 12-jarige Arnout en een hoofdstuk met Emine uit het heden als hoofdpersonage, is er voor iedere jonge lezer iets interessants en of herkenbaars te ontdekken. Een tip kan zijn: lees eerst de verhaallijn over de ontstaansgeschiedenis van Schiedam en lees daarna over Emini in 2025. Het nawoord twee keer lezen, dus vooraf ook, kan interessant en helpend zijn als je nog minder bekend bent met dit gedeelte uit de geschiedenis of als je als bijv. 8-jarige een beginnende geschiedenislezer bent.

De geïllustreerde kaartjes voorin zijn ook hier weer van toegevoegde waarde. Je ziet hoe relatief klein de plaats met huidige naam Schiedam nog was in 1275 en hoe groot nu door het kaartje ertegenover met een gedeelte van het oude centrum van deze in 2025 750-jarige stad. Als je er woont of bent geweest zul je vast iets van het tweede kaartje herkennen. De illustraties van Aron Dijkstra zijn altijd fijn in boeken. Ze vertellen meer over het verhaal, geven een lach door een verwerkt grapje, brengen sfeer aan of laten emotie zien en ze zijn altijd toegankelijk voor kinderen en in passende kleuren. Een prentenboek dat altijd nog direct wordt genoemd als deze illustrator ter sprake komt is Op de vlucht maar ook illustreerde hij een prentenboek van meesterverteller Biegel, Het feest Andersom en bij Wie doet er mee met Daantje? schreef hij ook de tekst op rijm en tekende geweldige illustraties met dieren voor jongere kinderen. Op de omslagillustratie van Huis aan de rivier zie je hoe hij vroeger en nu combineerde in een pakkende omslagillustratie met een spannend tintje.

Het titelblad laat vervolgens Arnout en Clara nog een keer zien. Ze zijn op weg naar het kasteel om met hun koten te gaan spelen.
Wat koten zijn ontdek je in het verhaal. Linda Dielemans verwerkt in de tekst verschillende woorden of gebruiken van vroeger en in combinatie met de illustraties begrijp je al snel wat er wordt bedoeld. Een spannend elementje brengt ook zij aan, want wat als één van die koten een andere kant opgaat dan de bedoeling is en er iets stuk gaat? In die tijd was het niet zo eenvoudig dat de verzekering iets vergoedde of je ouders dit konden betalen.
Bij Arnout is daar al helemaal geen sprake van. Hij is met zijn moeder en twee zusjes onlangs uit Dordrecht moeten vertrekken nadat zijn vader is overleden. Je ziet hen bijna letterlijk lopen door de gebruikte woorden. Zijn moeder werkt in de wolweverij van deze oom in Nieuwerschie. En ja Arnout eigenlijk ook. Hij moet wolplukken, niet bepaald een fijn klusje en ontsnapt dan ook zodra niemand hem in de gaten heeft. Met Clara gaat hij regelmatig eropuit. Zij mag wel naar school en krijgt les van de begijnen, maar helpt haar moeder ook met schoonmaken in het Huis. Het hele gezin is betrokken bij werkzaamheden in en om het kasteel, het Huis ter riviere van vrouwe Aleida. De vrouw die moeder is van kinderen die allemaal invloedrijke posities bekleden of hebben waaronder stadhouder en een graaf. Een stukje vaderlandse geschiedenis dat als verdieping wordt meegeven. Of iets wat je vast nog terugziet in het straatbeeld, de kleuren van Holland: rood en geel.
De kapotte ruit van het kasteel heeft dan ook gevolgen voor Arnout. Zijn koten moeten weg, het enige wat hij nog van zijn vader heeft. Hij moet zich leren gedragen, hij is 12, en moet nu als jongen voor het gezin zorgen. Maar dan hoort hij een stem achter zich als hij verdrietig aan de waterkant zit: ‘Zeg, jongen,’klonk een vreemde stem achter hem. ‘Wat is er aan de hand?’

In de hedendaagse verhaallijn is er ook sprake van een spel en alleen zijn. Emine trekt zich steeds meer terug door zich te focussen op een online middeleeuws spel: Medieval City, tot haar ouders er een eind aan maken. Het bijna wrange is dat haar interesse voor het spel werd aangewakkerd tijdens een schoolexcursie. Ze heeft intussen alleen nog met een fictieve online vriendin contact, op school is ze ook alleen. Haar gameverslaving beïnvloedt en beperkt zodanig haar gewone leefritme dat haar laptop wordt afgenomen. Ze moet haar plaats in de gewone huidige wereld weer zien te ontdekken en vinden. De wereld van haar stad Schiedam die door een vrouwe van toen al 750 jaar stadsrechten heeft. En dan blijkt dat al haar online opgedane middeleeuwse kennis een helpende hand kan zijn voor een echte vriendschap in de echte wereld.

In beide verhaallijnen zijn vriendschap en verandering onderwerpen, naast de plaats waar ze zich afspelen. Beide hoofdpersonen leren door verandering omgaan met regels waardoor ze zich ontwikkelen met bijpassende herkenbare emoties, gedrag en zelfs vooroordelen. Door bijv. gebruikte voorwerpen is het voor kinderen al snel duidelijk in welke tijd een hoofdstuk zich afspeelt. Naast overeenkomsten wordt duidelijk dat er m.n. in het geschiedenisverhaal grote tegenstellingen waren tussen arm en rijk en dat je in het geval van Arnout enorm pech kon hebben m.b.t. bestaanszekerheid als er iets met je vader gebeurde. Zijn vader had voor die tijd dan wel een goede functie als poortwachter, zelfs lid van een gilde, maar het gezin zat door zijn toedoen zonder geld en woonruimte toen hij overleed. Ook over het standenverschil leer je door bijv. hoe het eraan toeging op een weekmarkt. Een voorbeeld voor een leuke opdracht is om op te zoeken waarvoor vaandels werden ingezet of hoe een vaandel met welke kleuren of figuur in jouw stad (graafschap/provincie) er uitzag in de middeleeuwen of er in deze tijd uitziet. Een algemene grote verandering voor alle toenmalige inwoners is als Nieuwerschie stadsrechten krijgt – heeft jouw woonplaats stadsrechten en van wie en wanneer kreeg het die? Een interessant idee is om dan een kaart op te zoeken, misschien zelfs te tekenen, zoals op het schutblad staat en de veranderingen te ontdekken. Leer of begrijp je intussen wat ‘anno’ betekent en waarom voor de kleuren op het achterschutblad is gekozen.

Dit initiatief voor Huis aan de rivier mag vervolg hebben m.b.t. andere steden of streken. Toegankelijk lezen over je eigen geschiedenis geeft begrip in het heden over je omgeving. Graag in eenzelfde opzet met kaartjes, illustraties en uitleg, iets minder volle bladspiegel zou wel fijn zijn. De nadruk mag ook dan liggen op de historische verhaallijn, welke in dit boek er zonder meer uitspringt. Een reeks met eventueel verschillende auteurs, wel met dezelfde illustrator i.v.m. herkenbaarheid en uniformiteit.

Huis aan de rivier is een toegankelijk interessant verhaal voor een grote groep kinderen met veel informatie, leuke weetjes en vele mooie illustraties. Niet alleen voor Schiedamse kinderen, zet het graag in schoolbibliotheken. Hoe leuk kan lezend leren zijn!

Linda Dielemans,Huis aan de rivier, illustrator Aron Dijkstra, Parade, 2025, 128 blz., 9789493408081