door Ik staarde naar die twee woorden. Volg me. Was dat waar hij mee bezig was?
De eerste spontane reactie na het lezen: nuchter, helder geschreven, hier en daar wat aangedikt, iets met taal, non-fictie in verhaal. Kom maar op met een woonplaats zonder reclame, lekker rustig, beter voor mind en portemonnee én milieu. En die reactie staat nog steeds als het boek al een aantal dagen uit is.
Reclame te pas en te onpas, je komt het overal tegen. Soms is het irritant, dan weer grappig en soms kun je een slogan op meer manieren opvatten. De ene heeft er minder last van dan de ander. Stans vader valt duidelijk onder de laatste categorie, vooral als het de dwingende variant van een reclame-uiting betreft.
Tijdens het bezoek van de fruitboerderij komt Stan een klasgenoot tegen die hem bijna pesterig vraagt Is dat je vader? (..) Die man die nog steeds afstand houdt. Er zijn nog restanten zichtbaar van geelzwarte afstandsstrepen uit coronatijd. Zijn vader die door Koop nu! Laatste kans! toch het fruit erbij legt ondanks dat ze niet op het lijstje staan. En: is het werkelijk een laatste kans?
Stan woont samen met zijn vader. Zijn moeder woont sinds kort in een flat op fietsafstand. Ze was erg klaar met allerlei rondom de acties en reacties van zijn vader waarover Stan steeds meer ontdekt. Letterlijk door een kast vol dozen met onzinnige inhoud die door de kreet ‘Bestel nu‘ in huis kwamen, dan weer figuurlijk door oplettend waarnemen.
Een busje dat voor hen rijdt op weg naar oma met daarop Volg ons!‘ het bord tegenover hun huis met aanplakbiljetten voor de gemeenteraadsverkiezingen en ook het wachten bij de spoorwegovergang zijn momenten in het verhaal die Stan aanwijzingen geven dat er iets met zijn vader aan de hand is.
Wacht tot het rode licht gedoofd is. Er kan nog een trein komen.
Stan stelt vragen aan zijn moeder, hij maakt zich zorgen om zijn vader. Het niet meer naar de supermarkt durven komt ter sprake. Ook bespreekt hij met Amy de situatie. Ze zijn al heel lang beste vrienden en vinden dat ze de situatie moeten onderzoeken.
Intussen is er ook een schoolopdracht waaraan ze samen moeten werken. Een slogan op een spandoek hoort daarbij. Onderweg naar huis vanaf de fruitboerderij komen ze langs een bushokje met op een poster: Voer de bij bij! Stan denkt een doel te hebben, zijn vader reageert juist met Maar ik moet al zoveel en denkt dat posters ophangen een leuke baan is. Het ontslag bij rijschool Perfect, het missen van inkomsten, de pestigere klasgenoot, hoe je iets verschillend kunt opvatten, reclameplaatsen, de opdracht en meer komt voor Stan op dat moment samen.
Daarom moet je dus altijd goed kijken wie iets zegt waarom die dat zegt.
In Dit wil je lezen! komt door de reclame-uitingen in gebiedende wijs de kracht van taal aan de orde en krijgt de lezer spelenderwijs letterlijk en figuurlijk een lesje Nederlandse taal mee. Het hoofdstuk met het bezoek aan oma geeft een beeld hoe het komt dat je kunt reageren zoals Stans vader nu doet. Hij moest altijd alles exact uitvoeren wat zijn vader wilde en er wordt genoemd dat door tijd maatschappelijke veranderingen van invloed kunnen zijn op je handelen omdat je daarmee niet bent opgegroeid.
Verschillende manieren van reclame worden genoemd. Het interview voor Amy’s en Stans project kan al verhelderend zijn of tot nadenken stemmen voor lezers door de vraag Welke invloed heeft reclame op mensen? Het samenwerken in de klas en de presentaties loopt uit op een dynamisch geheim project in de overtreffende trap. Het eerder genoemde ‘hier en daar aangedikt’ is tijdens het detective ‘spelen’ en op het nachtelijk uitvoeren van activiteiten van toepassing. Maar hoe geweldig is het om over deze avonturen te lezen waarin iedereen samenwerkt, er wat ontsporing is, en een nadenker wordt gelanceerd: hoe fijn zou het zijn om in een omgeving te leven zonder alom aanwezige manieren van reclame? Voor velen betekent dit minder dwangmatig handelen, het bespaart geld én het kost minder materialen. Win-win situatie voor milieu en gezondheid. Daartegenover: is het ook een win-win voor vele activiteiten die ook van maatschappelijk belang zijn?
Op sommige momenten kun je denken dat het onderwerp reclame ook in een non-fictie boek verteld kan worden, toch zou het minder pakkend overkomen dan in ‘Dit wil je lezen!‘ Door de verhaallijnen rondom Stan kunnen kinderen zich eenvoudiger inleven en tegelijkertijd de feiten oppakken plus zichzelf vragen stellen. De opvallende omslagillustratie van Karst-Janneke Rogaar kan met een snelle blik eerst laten denken dat het werkelijk een non-fictie boek is. Na het lezen ervaar je zonder meer dat de vormgeving en de combinatie van figuren en letters zeer pakkend en goed is terwijl het minimalistische spandoek van Stan en Amy zonder opvallende letters in de context van het verhaal juist zeer opvallend is. De zwartwittekeningen bij ieder hoofdstuk (kijk eens naar de opbouw van de titel!) zijn van toegevoegde waarde en vertellen in het kort zoals in de reclamewereld waarover de tekst zal gaan.
Dat reclame niet alleen in de openbare ruimte is te zien wordt door Marc ter Horst soepel verwerkt door de aandacht voor internetreclame en het blocken ervan waardoor zijn vader ook daar minder dwangmatige aankoopprikkels zal ervaren. Hoe langer Stan ermee bezig is hoe bewuster hij zich is wat alle slogans hem toeschreeuwen. Hij gaat zichzelf zelfs afvragen hoe hij iets interpreteert en niet te veel op zijn vader gaat lijken. De middenweg vinden is niet eenvoudig te midden van rollen vogeltjesbehang, raamplakstickers en activisme tegen leugens in de reclame maar door samenwerken, durven en elkaar helpen kan er een leefbare wereld voor iedereen ontstaan.
Een verfrissend boek over een relevant onderwerp met samenhangende aspecten dat stof tot nadenken geeft over overdaad schaadt, imperatyfus, en laat lezers bewust worden van Call to Action: Dit wil je lezen!.
Vlot geschreven, veel onderwerpen vloeiend en doordacht verwerkt, met humor, enige spanning, leerzaam en herkenbare situaties in vriendschap en school. Vooral het belang van de wijze waarop taal wordt ingezet of de manier waarop taal kan worden opgevat komt goed tot uiting.
Marc ter Horst toont ook met dit boek de oprechte aandacht voor relevante maatschappelijke onderwerpen, voor kinderen.
Is het ‘Perfect’? Moet iets perfect zijn? Lees het zelf!, dit afgeronde verhaal passend bij de doelgroep vanaf ongeveer 9 á 10 jaar.
Zet het in de schoolbibliotheek. Om zelf te lezen en in te zetten bij projecten en lees intussen dit boek!
Marc ter Horst, Dit wil je lezen, illustrator Karst-Janneke Rogaar, Gottmer, 2025, 144 blz., 9789025781583
Meer van Marc ter Horst:
Marc ter Horst – Viruswereld
Marc ter Horst – Palmen op de Noordpool
Rugzwemmen – Marc ter Horst
Marc ter Horst & Tom Schoonooghe – Het eigenwijze huisdierenboek
Marc ter Horst & Yoko Heiligers – Scheten uit de schoorsteen
