door ‘Donker is de naam. Als je me echt wil zien, moet je het licht uitdoen.’
‘Waarom?’
‘Omdat dit maar een pietepeuterig klein stuk van me is. Ik kan toch ook niet aan jouw teen zien wie jij bent?’
Wat een mooi prentenboek. Een boek dat veel meer is dan tekst en illustraties die samen een (krachtig) verhaal vormen. Lucy en Donker is een boek dat kinderen of de lezer algemeen kan helpen met begrepen voelen in de angst of onbekendheid van het donker. Het donker doet niets, maar is op zijn best zonder enige vorm van licht. Het is geen monster, maar ‘je moet gewoon even aan me wennen.’ Het donker is overal, dat is niet eng, want het donker zegt ‘ik ben bij je’.
Binnen is het donker kleiner, vertrouwder, misschien behapbaarder, buiten is de nachtelijke wereld vol met nieuwe geluiden en geuren. Donker is er in verschillende maten, kleuren, tinten. Afhankelijk van de lichtbron en ruimte. Als je ogen gewend zijn en goed kijkt, zie je in het donker veel meer. In een snelle blik zal je donkere platen zien, maar als je de tijd neemt zie je ook hier meer. In het donker wordt ook Lucy zich bewuster door haar andere zintuigen te gebruiken. Toch ‘ziet’ Lucy ook iets: dat het donker niet eng is.
In prentenboeken word je meestal automatisch naar de tekst getrokken, omdat deze ‘waarschijnlijk’ het verhaal vertellen. De prenten trekken dit keer als eerste mijn aandacht en blijven daar t.o.v. andere prentenboeken langer hangen, de tekst voelt soms ‘bijzaak’. De prenten vertellen op zichzelf al het verhaal van donker, nacht en licht. De goed weergegeven emoties van Lucy en de verschillende tinten donker en gebruikt tekenmateriaal dragen daar zeker aan bij. Het maakt dat je de geluiden van de nacht, de dieren en de zee in je hoofd hoort als je de paginagrote platen ziet.
De tekst is overigens niet écht bijzaak, want de tekst is helder, raak en soms ontroerend. Samen één. Dat is het geheim van het donker én een goed prentenboek. Laat de schutbladen ook zeker je leesbeleving verlichten en verwarmen, want die horen voor 100% bij het verhaal.
Door gebruik van donkere kleuren die tegelijkertijd warm aanvoelen, komt de sfeer van een donkere nacht goed over. De donkerte op een donkere, beangstigende en minder fijne manier, maar ook het donker als iets moois. De herkenbaarheid dat donker niet altijd fijn is en de herkenbaarheid dat donker er altijd is; één is met alles. De geruststelling dat donker altijd weer verdwijnt als de zon opkomt (of het licht aan gaat) en alles nog voor je ligt met het beginnen van de dag. Het gebruik van je andere zintuigen als je ogen anders moeten kijken en wat het spel is van licht en donker: schaduwen. Op een mooie manier wordt donker uitgelegd en daarmee lichter gemaakt.
Het verhaal doet mij ook denken aan onderstaande regels die ik ooit eens vond en zijn blijven hangen:
wie ’s nachts slaapt,
kan niet begrijpen
wat licht en duisternis zo anders maakt
wie ’s nachts slaapt,
is minder bang voor de dag,
ook dat is waar.
Misschien voelt het niet altijd zo, dat is oké, maar ontdek en ervaar de schoonheid van het donker met Lucy en Donker. Ik hoop dat iemand Karst-Janneke Rogaar een prijs geeft voor dit boek, specifiek de jury van de Ludoqprijs 2026?
Met jou erbij zie je niet waar het ene stopt en het andere begint.
Karst-Janneke Rogaar, Lucy en Donker, Querido, 2025, 40 blz., 978045131641
