door ‘Verdrietig staar ik ernaar. Nu heeft de slak geen bescherming meer. Het diertje zal uitdrogen en door een vogel of ander dier worden opgegeten. Het is een beetje zoals ik me voel. Alleen en onbeschermd.’
Het regent ganzen léést en als je bovenstaand citaat tegenkomt weet je al een en ander over Lian. In een goed geschreven verhaal -zonder al die mooi-schrijf-taal en juist daardoor ís het veelzeggend en mooi – kom je ineens woorden en zinnen tegen die je kunnen raken. ‘Zo zie je maar: onzichtbaar zijn is soms best handig.‘ is er één van. Direct gaan er alarmbellen af, want waarom is het handig om onzichtbaar te zijn als je pakweg 11-12 jaar bent? Wie ziet haar niet? Waardoor is ze het geworden? Waarom vraagt niemand haar iets? Je krijgt als lezer gedoseerd een stukje informatie.
In het eerste hoofdstuk valt al het woord ‘pestkinderen‘ alias de vissen in haar klas. ‘Vooral haat ik de wekker. Als die gaat, moet ik naar school.’ Het moeten impliceert het bang zijn voor het tegenkomen van drie meiden van de school waarop ze sinds een verhuizing zit. Ook op die eerste bladzijde staat dat ze bang is voor haar gedachten aan een waterkanon op de snelweg en wat er daarna voorviel met een kunstwerk waardoor haar vader haar de laatste dagen niet meer naar school bracht.
‘Maar het klimaat, de aarde, is zo belangrijk, daar moet je alles voor doen! Zelfs als het verboden is. De leiders van Nederland, zelfs die van de wereld, moeten echt meer dingen regelen voor de natuur.’
Lian houdt van dieren en vooral vogels en vlinders hebben haar voorliefde, maar ook andere dieren die vliegen of waarover ze leest in haar dierenboek hebben haar aandacht, bekommert ze zich om. De feitjes slaat ze op en weet ze als geen ander te reproduceren. Het klimaat, de aarde, de natuur, de dieren, alles vindt ze belangrijk en ‘daar moet je alles voor doen! Zelfs als het verboden is.’ En niet alleen zij, ze heeft het niet van een vreemde, haar vader vindt dat ook en is wat men noemt activistisch. Hij vindt het milieu en hoe je leeft gewoon belangrijk. Op zijn protestbord stond ‘Ik wil een toekomst voor mijn dochter.’
Volgens de rechter ging hij daarna grenzen over van wat door sommigen als ludiek werd gezien. En nu woont hij even niet thuis. Gelukkig heeft ze van hem een paar vertrouwde groene sokken bij zich als ze op schoolkamp mee moet. Dit is houvast, zijn dingen die helpen durven.
Het wél mee moeten gaan op schoolkamp vindt zowel haar moeder als haar meester een goed idee. Op de achterkant van ‘Het regent ganzen‘ staat: ‘Mama en de meester nemen het probleem niet serieus.’ Lian heeft het al in groep 7 gemeld, maar dan was het antwoord dat ze maar meer haar best moest doen om contact te maken en niet alleen blijven staan, bij gym bijvoorbeeld of op het plein. Nu is de gymles met betrekking tot omkleden altijd al een puntje voor Lian, want eigen tempo, een niet te volle ruimte en een vaste volgorde van handelen zijn belangrijk voor haar. Ze houdt daarnaast ook niet zo erg van ‘mensenlijven‘.
‘Ik ren en ik ren. Weg van hier. Weg van de camping. Weg van die stomme kinderen, die rotvissen. Huilend ren ik het bos in. Geen idee waarnaartoe. Gewoon weg. Weg van alles.’
Tijdens het schoolkamp gebeurt er veel en komt er veel samen. De weerbaarheid, het sociale, het onzeker zijn – wie is het wel en wie is het niet is interessant om over van gedachten te wisselen naast dat voor jezelf opkomen, er voor elkaar zijn dus durven, uitvoeren en gezien willen worden/vriendschap ook zijn verwerkt. ‘Ze hebben me gezocht, Simon en Wassim! Ze wilden me helpen!’ Intussen worden vooroordelen en gedragspatronen neergezet, gedachte financiële situaties of het uit de wind houden van. Het veelomvattende thema natuur & milieu zit in alles verweven, en wel op een manier dat het voor iedere lezer een fijn boek is. Er blijken meer dierliefhebbers alias activisten te zijn. De beeldspraak met betrekking tot o.a. de vissen of ganzen past en voelt niet als overdadig, kinderen kunnen er zich iets bij voorstellen.
Prachtig hoe je, zeker in de context, op het eind leest: ‘kinderen zijn zulke creatieve wezens!‘ waarmee erover praten maar niet per se eens hoeven zijn, het naar elkaar luisteren en openstaan voor, het verhaal wordt binnengevlogen.
Het regent ganzen, wie in de polder opgroeit weet wat dat kan betekenen. Een kind als Lian zal de knallen ook op latere leeftijd direct herkennen en weet wanneer de jagers over het land lopen. Datzelfde kind van toen en nu kan ook weten dat dit niet meer hoeft, die ziet liever de in v-patronen vliegende vogels vrij overvliegen als het kouder of juist weer warmer wordt.
De titel ‘Het regent ganzen‘ kan letterlijk worden opgevat, maar ook figuurlijk. Een gans is altijd op zijn of haar hoede, je leest niet voor niets over vossen en al in het begin is er een prachtige alinea:
‘Gelukkig maar dat ik geen standaard ben. Vogels, vlinders en vliegen hoeven niets te dragen. Alleen zichzelf. Dat lijkt me meer dan genoeg. Ik ben een vlinder. Hoewel papa mij weleens een gans heeft genoemd. ‘Omdat je altijd op je hoede bent.’ zei hij. Dat klopt wel, ik kijk altijd waar de vissen zijn en of ze iets van plan zijn. Toch zie ik mezelf liever als een vlinder.’ Wat ook opvalt: uit alles spreekt de zorg en de liefde van de ouders voor het meisje.
De omslagillustratie van Marieke Nelissen is passend en zeer creatief. De plaat met zoveel verwerkte elementen uit het veelomvattende verhaal straalt zowel eenzaamheid als warmte uit met de emotie van het kind en de kwetsbaarheid van, de zorg voor de natuur. Toen het boek echt werd vastgehouden werd dit duidelijker en nog meer toen het verhaal was gelezen. De intensiteit van de kleuren en vooral het licht komen zelfs bij een bibliotheekexemplaar al goed tot uitdrukking.
In pakweg 135 bladzijden staat er voor de gemiddelde lezer een toegankelijk verhaal met herkenbaarheid in situaties, voor de goede lezer eentje met doordenkers, voor de volwassene een voorleesverhaal met inzichten om mee aan de slag te gaan en is ‘Het regent ganzen‘ een aansporing om dat ene stille teruggetrokken, het ‘buiten de groep kind’ te zien. Want hoe belangrijk was die (juiste) leraar die jou zág waardoor er perspectief ontstond om in ieder geval de school ín het lokaal leuk te vinden? Heel belangrijk en dan nog: pesten neem je je leven lang mee ongeacht het mooie wat ook later op je pad komt. In weinig woorden wordt eveneens aangegeven hoe Lian in elkaar zit, wat ze nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Je proeft ook uit enkele zinnen de zorg en liefde van de ouders voor het meisje terwijl zij nauwelijks fysiek in het verhaal voorkomen.
Een boek dat je acuut in de schoolbibliotheek moet zetten, als het er nog niet stond. Lees het voor, gebruik het in zaakvakken, reik het aan. Wedden dat het boek met een lach en een traan wordt gesloten? Het emoties op vele vlakken losmaakt? Er een les wordt verschoven en een spontaan waardevol gesprek plaatsvindt? Het regent vast ganzen. Een titel die je onthoudt.
Annemarie Jongbloed, Het regent ganzen, illustrator Marieke Nelissen, Ploegsma, 2025, 144 blz., 9789021687049
