door ‘De nacht is van kat‘ is zo’n prentenboek dat je frontaal als kunstwerk op een plank zet en vervolgens iedere dag genietend langsloopt. Soms open je het, bekijk je een plaat vanuit een bepaald perspectief en is er zomaar de kans dat je even verdwijnt in momenten met jouw kat, of van buren of die ene kater die je ’s nachts wakker kan houden in het voorjaar.
De witte kat in ‘De nacht is van kat‘ lijkt uiterlijk in geen velden of wegen op de grijze streepjeskat die vroeger op het raam tikte na een nachtelijke ronde. Wel zal ze op allerlei plaatsen hebben gezeten of ontmoetingen hebben gehad met andere dieren, te zien aan spinnenrag of een gescheurd oortje. De witte kat uit ‘De nacht is van kat‘ komt ook op allerlei plekken, loopt door het veld en over diverse paadjes en wegen. De Nachtkat zo het zichzelf noemt ziet naast veel dieren ook diverse mensen, nog aan het werk of weer aan te werk. Of ziet mensen die ontspannen of juist zorgen voor. In het landschap te beginnen met de eerste overzichtsplaat zijn daarnaast verschillende details te ontdekken die onderdeel zijn van de observaties van de nachtkat.
Als het meisje aan het begin van het verhaal goedenacht wordt gewenst krijgt ook de nachtkat een ‘Dag Kat, slaap zacht‘ te horen en verdwijnt vervolgens door het openstaande raam. De titel zegt het al, de nacht is van kat, overdag is voor de slaap.
De genoemde plaat daarna is een geweldige basis voor het vervolg van het verhaal. Er is veel te benoemen, dieren als de vos, de uilen, de nachtvlinders of de dassen – ‘de dieren van schemer en nacht‘. Maar ook voertuigen van kinderwagen tot politieauto, de rails ligt er niet voor niets. De woningen en winkels kunnen eerst decor lijken, ook hier is een verhaallijn te volgen. Op volgende platen wordt ingezoomd op details van de overzichtsplaat zoals het kippenhok waarbij instinct van een dier ter sprake wordt gebracht of vanuit groter of kleiner kattenperspectief op vogels of insecten waarbij schaduwen op de achtergrond meer vertellen.
Bij het doorbladeren van plaat tot plaat is het verstrijken van de tijd op te merken door natuurlijk licht en donker – van schemer lichterblauw naar diepblauw en nachtelijk zwart om vervolgens het ochtendgloren in warme gloed te zien. Het tijdstip van avond en nacht naar ochtend is ook op te merken door het schijnsel van de vuurtoren en af te lezen aan de wijzers van de kerktorenklok. Ieder onderdeel van de illustraties hebben een eigen functie in het geheel en kan afzonderlijk van andere verhaallijnen door het gehele boek worden gevolgd. Het middernachtelijk uur wordt in een aantal uitvergrote illustraties met een vleugje magie uitgelicht waarbij de spookverhalen rondgaan, de maan een speciale plaats inneemt en dierenriemtekens rondzweven, maar ook ontmoetingen met soortgenoten plaatsvinden.
Er is enorm veel te zien en te ontdekken, toch is er rust in het geheel door compositie, kleurstelling, duidelijk beeld en het wel of niet inzoomen op een scène waarna weer een overzicht volgt. Door korte zinnen met duidelijke informatie of het stellen van een concrete vraag zoals bijv. ‘Wie wast zich en wie valt al bijna in slaap?‘ wordt er nog meer ontdekt en mogelijk woorden geleerd hoe een voorwerp of situatie wordt genoemd. Het voorlezen zal vast herkenbaar zijn, als ook het boek waaruit wordt voorgelezen. Niet alleen ontdekken en benoemen, er zullen ook verbanden worden gelegd tussen gaan slapen vroeg of laat en wie er nog of al werkt. Een krantenbezorger, een vuilnisophaler of de bakker komen dan voorbij, maar ook de merel die zijn eerste melodietje fluit als de vuurtoren haar licht dooft. De nachtkat heeft de ronde erop zitten, ‘Goedenachtkat!‘
Achterin vier bladzijden met ‘weetjes en feitjes’, een mooie toevoeging die je nogmaals laat bladeren en zoeken. Het dansen van de spreeuwen dat hierin ook wordt genoemd is kunstzinnig verbeeld in de vorm van de kat op de eerste schutbladen. Verdieping is op vele fronten mogelijk, bijv. wat is vogel- en wat is kikkerperspectief, het nader bekijken van nachtdieren in de bebouwing of voor jonge kinderen met betrekking tot slapen en werken: hoe, waar, wie of waar of welke uitingen van licht worden gezien.
De nacht is van kat is een werkelijk prachtig zoek-, kijk- en ontdekboek. Door het inzetten van de avontuurlijke nachtkat kan enorm veel ontdekt en gezocht worden met betrekking tot het dagelijks en nachtelijk leven van mens en dier. De relatie tussen mens en dier is eerder belicht in het schitterende en met Zilveren Penseel bekroonde Mensendieren. De nacht is van kat is daarentegen ook voor jongere kinderen meer toegankelijk door het inzetten van een uit het dagelijks leven herkenbare kat terwijl oudere kinderen met oog voor alle verwerkte details en de gegeven informatie ook kunnen genieten van een heerlijk dik informatief prentenboek.
‘Dit boek geeft je nachtogen‘ staat er in de kattenstaart op de achterzijde van het doorlopende omslag. En dat doet het. Yoko Heiligers heeft met ‘De nacht is van kat’ een geweldig veelomvattend kunstwerk aan haar oeuvre toegevoegd. Een feestje om cadeau te geven aan ieder kind! – vanaf ong. 5 jaar.
Yoko Heiligers, De nacht van kat, Lannoo, 2026, 64 blz., 9789059960565
Meer van Yoko Heiligers op Lezersgoud:
Yoko Heiligers – Mensendieren
Marc ter Horst & Yoko Heiligers – Scheten uit de schoorsteen
De lijst van Violet Sopjes – David Vlietstra
Jet Bakels & Yoko Heiligers – De Wadden
