door Ross Montgomery schreef een goed verhaal. Een boek waarin je meegaat op avontuur, een verhaal waarin je verdwijnt, meeleeft met de gebeurtenissen en even totaal in de wereld van Rebel meeloopt of rent. Rent inderdaad, het hondje Rebel van de gloedvolle omslagillustratie is het hoofdpersonage in ‘Ik heet Rebel‘.
Uit houding en ogen van Rebel spreekt een bepaalde wilskracht, terwijl er ook enige droefheid valt te bespeuren. Hoe de hond is neergezet laat vermoeden dat het een jonger krachtig dier is dat met liefde wordt verzorgd. Maar waarom hangen dan de oortjes en tegelijkertijd waarom heeft hij een halsdoek om? Een rebelse rode? Mark Janssen maakte een goede illustratie.
Waar je bij het lezen van pakweg de eerste 20 bladzijden nog kunt denken aan een leuk, kabbelend verhaal over een met andere dieren pratende hond en een jongen van twaalf op een boerderij, ontdek je al snel dat er beduidend meer speelt buiten de beperkte beschutte leefwereld van de vijfjarige Rebel. Hij vertelt over slapen, eten, spelen, de wei met schapen, de houtskooltekeningen van de jongen Tom en hoe ze ooit kennismaakten. Rebel adoreert hem: ‘Ik ben zijn hond, en hij is mijn jongen‘, hij is braaf en hij zou zijn leven voor hem geven als het moest. En dan wandelen, beter marcheren, handlangers van de overheerser voorbij op weg naar het dichtstbijzijnde dorpje Connick.
Er lopen twee mannen. Ze dragen allebei een gouden jas, ze hebben glimmende zwarte laarzen en een glimmende zwarte riem. Ze hebben allebei een geweer.
De toon is gezet. Goud, glimmend en bedreigend. Je maakt op uit hetgeen Tom aan Rebel vertelt tijdens het passen op de schapen dat Tom de dreigende oneerlijke situatie bezighoudt. Naast een avondklok moet iedereen vergunning hebben om zich op de openbare weg te begeven en als je niet op tijd je belastingen betaalt kan die vergunning worden ingetrokken. Geen waren naar de markt kunnen brengen betekent ook geen inkomsten voor levensonderhoud. En in Rebels woorden: ‘dat er geen spek is bij het ontbijt‘.
De ouders van Tom, als mam en pap aangeduid in dit uit vroeger tijden ogende verhaal, geven aan dat de onzekere situatie niet altijd zo was. Voordat deze allesbepalende koning de macht zich toe-eigende waren de mensen vrij om te spreken en te gaan. Er was enig verzet maar tegen de overmacht van gewapende soldaten kon de gewone niet georganiseerde boerenbevolking niet op. En nu lopen er soldaten zelfs in de uithoek waar Tom en Rebel wonen en dan komt ‘De dag dat het verandert‘.
Twee soldaten komen dubbele belastingen eisen. De twee als ‘Rat’ en ‘Slak’ door Rebel genoemd hebben geen boodschap aan Toms opmerking dat ze deze maand al hebben voldaan. Ze vragen ook naar een man gekleed in wolfshuid, een Rode, die rebelse leider. Door een daaropvolgende uitroep van Tom laten ze een puinhoop en een ontredderde familie in ruzie en wanhoop achter.
We zijn boeren, geen strijders.
Als Tom en Rebel daarna weer op het hoge veld bij de schapen zijn vertelt Tom meer, tekent over een berg, een kloof en over een mogelijk op handen zijnde opstand.
‘Het Hoge Slot ligt aan de andere kant van die berg,’ zegt Tom. ‘Daar woont de koning. Ze zeggen dat binnen alles van goud is. Ze zeggen dat als je daar een tiende van verkoopt, het hele land een jaar lang te eten heeft. Maar de koning houdt het allemaal voor zichzelf.’
Rebel vindt het de beste tekening die Tom ooit gemaakt heeft. Een onverwachte stem achter hen zegt ook dat hij mooi is. Ryder, zo de man heet, is van top tot teen bedekt ‘met de huid van een wolf.’ Een man zonder vergunning die niet de gebaande paden dus wegen van de koning betreedt en dan horen ze hem spreken over het bestaan van oude schapenpaden.
Hij is weg en ik weet niet waar hij is. We zijn nog nooit zo lang van elkaar gescheiden geweest.
Het vervolg van dit avontuur kun je enigszins raden en toch ook niet want het verrast door de onderlinge dierengesprekken en -belevenissen. Tom gaat zoals verwacht ondanks zijn jonge leeftijd op pad. Juist om zijn duidelijke tekeningen kan hij heel nuttig zijn om de bevolking te laten zien dat de situatie kan veranderen. Met beeld gaat dat sneller dan met woorden. Het lijkt dat er analfabetisme is en de stand van de zon speelt (nog) een rol m.b.t. tijd.
Rebel blijft achter, nu met rode halsdoek om, omdat Tom het zegt: ‘Blijf, Rebel‘. en als hij over het hek klimt en blijft zitten zijn de laatste woorden die hij hoort: ‘Goed zo. Braaf, Rebel.’ Hij voelt zich zielsalleen, wacht en blijft, maar doen brave honden áltijd wat hen wordt gezegd? Als hun instinct, hun gevoel iets anders zegt?
Schapenpaden. Ze brengen je waar je maar wilt, en ook nog eens sneller dan over de weg.
Een verhaal over goed en kwaad met macht, repressie en onderdanigheid, over een boerenopstand in vroeger tijden waarin het armoetroef was, onderwijs en vervoer nauwelijks of niet aanwezig en vooral kan de vraag worden gesteld wat is vrijheid voor ieder levend wezen en tot hoever moet je gaan of ga je om deze te bewerkstelligen?
Dit boek heeft een sfeer waardoor je denkt aan verhalen van Tonke Dragt, van Paul Biegel en ook komt er een verhaal van Astrid Lindgren in je gedachten. Grote namen met verhalen die niet voor iedere lezer een zelflezer zijn. Dit boek ‘Ik heet Rebel‘ kan zowel voorgelezen als prima zelf worden gelezen. Het gekozen vertelperspectief vanuit het hondje draagt aan het laatste bij. Wie denkt dat er over veel strijd wordt gelezen: Rebel beleeft zijn avonturen op de plaatsen waar de Roden al zijn vertrokken – totdat hij uiteindelijk bij de plaats komt waarover Tom al over op de weide tekende.
maar ik ben deze reis begonnen om Tom naar huis te brengen, wat er ook gebeurt.
De dieren die Rebel op zijn zintuigelijke zoektocht ontmoet zijn stuk voor stuk als geweldige karakters neergezet, een vergelijking met de mensenwereld is vlot gemaakt, alleen al door hun kijk erop. Ieder dier heeft een eigenheid in handelen, een manier van spreken en van gedrag. De ene is meegaand, de volgende oplossend en van een andere krijgt Rebel flink tegengas of wordt een spiegel voorgehouden, maar uiteindelijk is vriendschap en voor elkaar instaan hetgeen waar het omdraait.
Maar ik ren niet alleen voor hem. Ik ren voor Jason. Ik ren voor Parel. Ik ren voor Felix. Ik ren voor alle dieren die ik onderweg heb ontmoet, alle dieren die niets te zeggen hebben over deze oorlog, maar er wel onder lijden. Zelfs de wolven. Ik ren omdat het ook onze wereld is en we moeten vechten voor wat ons dierbaar is, zelfs als het verder niemand iets kan schelen.
De zoektocht is niet eenvoudig en meerdere keren komt het hondje in een penibele situatie, mede omdat hij de wereld buiten het erf onbekend is. Intussen geniet hij enorm van alle natuur om zich heen en door de beeldende schrijfwijze zie je dauwdruppels en gaspeldoorn voor je. Je leeft mee met de perikelen, de letterlijke én de emotionele bergen en de dalen, van het ondanks alles blijvend opgewekte en moedige hondje. Rebel die zijn halsdoek als een ware rebel blijft omhouden en altijd een horizon blijft zien ondanks tegenslag, gedreven door de liefde voor ‘zijn jongen’. Rebel ontdekt zijn Ware Hond.
Het gevoel dat misschien, heel misschien, een nieuwe wereld mogelijk is. Dat er iets geweldigs zou kunnen gebeuren, hier en nu, als we er allemaal voor vechten.
De eerste reactie na het lezen:
‘Een tijdloos avonturenboek met existentiële vragen en dan is de hoofdpersoon een hondje. Beleefd, moedig, een onvoorwaardelijk vertrouwen in zijn jongen, een vriend voor vele dieren en een Rebel ook. Heeft iets weg van klassiekers. Speelt zich af in vroeger tijden.’
Waarna dit na een ruime week werd toegevoegd:
Een boeiend avontuurlijk verhaal waarin sfeer, geur en kleur naast angst, hoop en trouw een rol spelen in de spannende zoektocht uit liefde naar de ander in het licht van wat eenieder aangaat: vrijheid. ‘De vrijheid om te kiezen.‘ Hoe klein je ook bent, jij kunt het verschil maken.
Een goed verhaal van Ross Montgomery, een goede omslagillustratie van Mark Janssen. Goed met een prachtige hoofdletter.
Een verhaal voor lezers vanaf 10 jaar mede door de erg fijne vertaling van Pauline Michgelsen. Een boek dat een blijver in de boekenkast mag zijn. Voorlezen thuis en op scholen waardoor stof tot verdiepende gesprekken. Een absolute leestip. Leesplezier!
Ross Montgomery, Ik heet Rebel, illustrator Mark Janssen, vertaler Pauline Michgelsen, Volt, 2026, 304 blz., 9789062227341
p.s. 1: fijn als de illustrator ergens op het doorlopende omslag wordt vermeld
p.s. 2: een citaat dat gesprekstof kan geven:
‘Ik heb nagedacht over wat je zei,’ zegt Jaxon met een zucht. ‘Over hoe liefde je aan dingen bindt. Ik heb altijd alles in mijn eentje gedaan. Ik was alleen verantwoordelijk voor mezelf, en voor niemand anders… maar misschien is het wel tijd om me ook aan iemand te binden. En als verbonden zijn met jou betekent dat ik ook aan Tom en de boerderij vastzit, nou ja, dan moet dat maar.’
En daarna:
‘Ik zou geen echte vriend zijn, als ik je dat zou aandoen. Daarvoor hou ik teveel van je.’ Ik slik. ‘En soms betekent houden van dat je iemand laat zijn waar hij hoort.’
Voor context: lees heel graag zélf dit boek! Je krijgt er geen spijt van.
