Janneke Schotveld – Abel en Olle

illustraties Martijn van der Linden

‘De oren van de big flapperden ritmisch op het gehobbel van de wagen. Abel keek steeds even opzij, je hebt tenslotte niet elke dag een big in je wagen. Of juist wel, een heleboel zelfs, maar niet zo dichtbij. De big zag er heel tevreden uit. / ‘Is het nog ver?’ vroeg hij.‘

Abel is al jarenlang vrachtwagenchauffeur en hoe dat zo gekomen lees je tijdens de rit op weg naar het slachthuis met een vracht vol varkens. Die rit is op zich in het leven van Abel niet bijzonder, routinematig neemt hij al jaren ‘afslag 7 Snuiterdijk’ om met een lege wagen terug te keren. Dat vol en leeg wordt overigens zeer helder teruggezien op de plattegrond achterin.
Wat wel bijzonder is dat er nu een big op de bijrijdersstoel zit, mét gordel om. Een pratende. Maar wist je dat alle varkens kunnen praten?, dat lees je ook in Abel en Olle, met een staartje.

Dit pratende varken heeft Abel van de parkeerplaats geplukt, het was uit de laadruimte geduikeld en 100 stuks – 1 afleveren is geen optie. Of wel? Normaal stopt Abel niet zo vaak, maar nu zijn geluidsbox stuk is gaan zijn gedachten met hem aan de loop.
‘Het was niet zo dat de lading lawaai maakte. Ze waren nu juist eindelijk stil. Nu ze onderweg waren. Maar hij merkte dat hij er niet meer tegen kon. (…) Hij wilde niet nadenken over de ellende achter in zijn wagen.’
Hij dacht dat een kop koffie misschien een remedie ertegen zou zijn. Als hij terugkomt bij de wagen zit Olle daar. De klep tussentijds openen is geen optie en zo kwam Olle in de cabine te zitten.

Olle vraagt hem of hij altijd alleen zit en of er niemand hem verhalen vertelt. Hijzelf luisterde altijd naar verhalen, die oude, die mama’s kennen. En begint te vertellen, je weet wel eentje uit De eekhoorn legt een ei en andere fabels of Het kattenmannetje en andere sprookjes en ook één over Pigcasso waarmee de Mazzelhoeve ter sprake en in zicht komt, iets met ‘land van Stro en Modder’ ook. In het verhaal-in-het-verhaal vliegt ook Orelia flaporend voorbij – geweldige illustratie.
Intussen gaat er een zak appels doorheen, Elstars, ze waren toch in de aanbieding. Hap, slik, weg, maar smaken dat het doet!
Dé afslag wordt verschillende keren niet genomen, emoties komen en gaan en dan zit de lezer naast een frons ook regelmatig met een glimlach. Of je een versie in mini-formaat van Charlotte’s web leest á la Schotveld want aan verbeelding en taligheid ontbreekt het ook nu niet, vooral het gedeelte met de fee, de pindakaas en het koekje van eigen deeg met billenknijpers.

Het vervolg heeft elementen die je kunt verwachten en waarmee verschillende kinderen die op het platteland opgroeien niet geheel onbekend mee zullen zijn. Je voelt aan alles dat Abel en Olle een Schotveldverhaal met een meer activistische toon is dan eerdere verhalen. Realistische cijfers en vooral de hoofdstukken na het werkelijk nemen van afslag 7 kunnen stevig binnenkomen bij jonge lezers. De schrijfwijze is absoluut behapbaar voor kinderen vanaf een jaar of 8 en tot hoofdstuk 7 lukt het ook wel om zelf door te lezen, met name door jonge lezers die maatschappelijk geëngageerd zijn.

De scènes in het abattoir zijn niet bepaald prettig om te lezen, wel naar waarheid. Krijsende varkens hoorde ikzelf iedere maandagmorgen als ze via het achterpad naar de slachterij in mijn omgeving werden gejaagd, het geluid nog ‘horen’, en bedenk dan in dit verhaal maal 100. Enige begeleiding, uitleg en samenlezen kan dus wenselijk zijn, daarom is een leeftijd voor 9+ zoals de uitgeverij aangeeft een terecht advies en wordt geneigd naar 10+. Niet ieder kind kan zelf de keuze maken wat het wel of niet wil en kan eten. Helaas groeit ook niet ieder kind op met maatschappelijk betrokken volwassenen of moeten er door omstandigheden keuzes worden gemaakt.

Bewust worden en zijn van de massaproductie in de agro-industrie dus vleesproductie is absoluut nodig en aan te raden. Zij zijn een enorme vervuiler met betrekking tot stikstof waardoor kleinere welwillende boerderijen met vee nauwelijks meer kunnen bestaan en dan vooral daar waar dieren wel een gewoon goed leven kunnen hebben en veelal zo duurzaam mogelijk wordt gewerkt.* De agro-industrie kijkt alleen naar commerciële belangen en heeft geen tot nauwelijks boodschap aan dierenwelzijn en duurzaamheid, zie ook bijv. het nieuwsbericht van 23 april 2026.

De ook realistische illustraties van Martijn van der Linden zijn geweldig. Als Tijgertje de varkens bij de kok gedag gaat zeggen kun je de dieren bijna echt een aai geven. Of de schilderende Pigcasso, ook een plaatje. Je lacht om die roze Panda op twee wielen door de bocht. De laatste is een prachtige afsluiter, dat mazzeltje zouden alle dieren verdienen: het land van Stro en Modder. Of toch die ene met de varkenssnuit en wapperende oren op de achterklep waardoor Olle én Abel hun vrijheid tegemoet rijden?
Mooie vormgeving van Roald Triebels, prettig lettertype, fijn is de hoofdstuknummering en titels in kleur.

Vrijheid ruikt naar verse modder en droog gras.

In de locatie van de vleesverwerkingsindustrie valt een besluit dat al op de eerst bladzijde wordt ingezet want ‘hij merkte dat hij het niet meer kon’ en gedachten nemen steeds duidelijkere toekomstige vormen aan door het gesprek in de cabine met Olle. Ontroerende taferelen tussen een volwassen man en een nog jonge big die een wereld van verschil in het leven van deze personages teweegbrengen. Over durven, een doel hebben, over keuzes maken en beslissingen nemen voor welzijn en rechtvaardigheid. Op naar de Mazzelhoeve voor liefde en geluk! En eerlijke vriendschap tussen mens en dier!

Janneke Schotveld, Abel en Olle, illustrator Marijn van der Linden, Querido, 96 blz., 9789045132167

* ook hier is absoluut een onderscheid te maken in zeer betrokken zijn, oplossingen willen zien of de mazen van de wet zoeken.