Milja Praagman – Heel de wereld

Hoeveel kun je in één boek stoppen? De hele wereld? Milja Praagman deed het met dit prachtige kartonboek Heel de wereld.

Het kindervuistdikke boek met meer dan 100 bladzijden bevat afbeeldingen waardoor volop verbanden kunnen worden gelegd en waarmee ruim kan worden geassocieerd. En dat niet alleen. Ook de vorm van een object of het materiaal dat met eenzelfde woord wordt benoemd kunnen op de tegenover elkaar geplaatste bladzijden staan. Onder de afbeelding staat het woord van het voorwerp, dier, verschijnsel, plant en meer. Veel kan worden herkend of gezien in de directe leefomgeving van het jonge kind in huis of opvang. Vooral als het kind mee naar buiten wordt genomen op een wandeling of een fietstocht langs weg, rivier of tuin.

Wie nu denkt: een kartonboek met plaatjes is leuk voor dreumesen en hoef ik niet voor te lezen, heeft het mis. Samen een boek bekijken en daarmee (voor)lezen is juist met een dergelijk zeer doordacht ontwerp belangrijk en waardevol. Niet alleen voor een dreumes is dit boek van drieënhalve centimeter dik een uitdaging, ook de peuter heeft volop te bedenken en de kleuter kan daarnaast de verdieping in met tegenstellingen en details. En wordt niet direct het verband gezien, dan vast een volgende keer.
Bijv. de hond en de haas zijn beide in bruintinten, ook de achtergrond, neergezet. Er is herkenning voor een dreumes doordat het beide dieren zijn, ze allebei vier poten hebben en goed zichtbaar twee oren. Het verschil kun je zelf aangeven m.b.t. huisdier/buitendier, halsband wel/niet of korte/lange staart.
Maar als je de uitgebloeide paardenbloem en het gele kuiken naast elkaar ziet zullen deze wel benoemd kunnen worden, maar wat is de samenhang? Een tip m.b.t. voelen en materiaal geeft vast een aha-moment: beide pluis en zacht!
De bananenschil en de aap lijkt op het oog: een aap eet graag een banaan. Maar kijk naar hoe beide zijn neergezet. De schil ligt op de grond, de aap zweeft bijna vallend in de lucht en het is naast twee bladzijden ook één scène. Misschien heeft aap de banaan wel opgegeten en de schil zomaar laten vallen: uitgegleden!
Voor alle drie de leeftijdsfasen geeft Heel de wereld uitbreiding van de woordenschat en hoe leuk is het dat dit boek daarnaast is in te zetten voor tweede taalleerders! Wat een mogelijkheden biedt dit originele werk.

De zwarte haan met rode kam is prachtig en voor kinderen grappig ernaast een rode haarkam. Het vrachtschip met vele gekleurde containers geeft een kind mogelijk herkenning met de thuis gestapelde kleurige blokkentoren. Hoe leuk is het om van restmateriaal, een lege kartonnen doos, je eigen hut te maken. Het stimuleren van de eigen fantasie valt op. De creativiteit gaat los bij de slang en de verf nadat je al op een kleurenpalet was getrakteerd bij de ballonnen, waarvan één ook nog een lampje is. Het feest is compleet met taart, cadeau, slinger en hoedjes van papier, verjaardag dus. Een spontane glimlach bemerk je bij de walvis en het nijlpaard (die ook voorop in de luchtballonmand de hele wereld overziet). Een ach-toch bij het ei en het nest.
Hoe mooi is ook het vlammetje van licht dat op twee manieren wordt geduid, om te eindigen met dromen in bed, de nachtuil bij het verlichte huis in het donker en de sterrennacht met maan erboven.

Als je bekend bent met Milja Praagmans werk, kan het niet anders dan dat je herkenning ziet in vormen, karakter, oogjes (het ei!) en vooral die grapjes. Een mier hier en daar of een beertje, een duif, een ‘ridster’ in de hijskraan. Er is zoveel te zien dat je nauwelijks met één keer doorbladeren alles ziet, laat staan dat je alles kunt opnoemen. En dat voor een kleine handen geschikt handzaam werk van 14 x 14 cm. Iedere bladzijde heeft een effen enkele kleur achtergrond, dit straalt rust uit, naast dat de gekozen kleuren dat al doen door gebruikte tinten. De illustraties zijn of direct herkenbaar en te benoemen of er is herkenning en wordt er een woord geleerd.

Dit kartonboek kenmerkt zich ook door vormgeving van Jelle F. Post. De vormgever heeft een mooie schikking aangebracht in voorwerpen en kleuren, vast in samenwerking met de maker. Als je de achterkant bekijkt zie je bekende elementen terug, waarbij het colofon is geplaatst en niet voorin op, over of bij een begrip of vorm. Een boek van deze dikte heeft vaak de neiging uit elkaar te vallen doordat de rug loslaat. Hoe vaak je het ook op verschillende manieren neerlegt, door de uitvoering met extra ruimte, vouwlijn en het niet vastgelijmd zijn van de bladzijden hieraan is er voldoende speelruimte voor meermaals heen en weer bladeren.

Heel de wereld is een cadeau en je geeft groots als je dit boek cadeau doet, wat een pracht en zo ontzettend leuk. Wees niet verbaasd als je tijdens het voorleesmoment, misschien wel als het kind bijna in dromenland is gevaren, er even naar de omslagillustratie gekeken moet worden. Heel de wereld is als een doordacht geluksklavertje waarin ‘heel de wereld’ samenkomt in begrip, vorm, materiaal en alle kleur. Veel liefde voor dit kunstwerk, een roos met een roze snoephartje er-bij voor dit unieke tijdloze boek. Ontdek Heel de wereld!