Mireille Geus & Sophie Pluim – Is dit een kikker?

Het vraagteken in de titel laat je al nadenken. Wat is een kikker? Wanneer is een kikker een kikker? Hoe wordt een kikker een kikker? Na het wat, wanneer en hoe kom je vanzelf met enige kennis van de natuur en met slootjeservaring op het woord verandering.
De tekst op de achterkant zet deze vragen specifieker neer door het noemen van kikkerdril en een kikkervisje om vervolgens met een zijsprong de vraag te stellen wat een prinses is en of dat iemand is die altijd een kroon een jurk en een draagt. Maar is het wel een zijsprong? Als je dit boek van A tot Z en tig keer heen en weer goed bekijkt ontdek je steeds meer overeenkomstige veranderingen of veranderende overeenkomsten. Het is maar net hoe je het beziet.

Een leuke binnenkomer voordat je het boek opent is om het boek met de kaft naar boven open te leggen. Je ziet dan al op Monet-achtige wijze hoe het kleurverloop wijzigt van dieper winterblauw naar licht lentegroen. Kleuren die in en door nuances binnenin terugkeren waarbij de kleurdichtheid ook een aandachtspuntje is. Wat ook terugkeert zijn de veranderingen die je in en op ieder centimeter in de illustraties ontdekt. En dan is het tijd om met de kikker het boek in te springen, maar niet té snel want ook hier verdienen de schutbladen en het titelblad aandacht, vergeet daarbij het colofon niet. De bogen op de schutbladen gaan van steen naar natuur en vice versa, van een enkele kleur naar volledig ingekleurd. Bij een snelle blik zal een minieme wel degelijk aanwezige verandering nauwelijks worden opgemerkt, iets dat voor het gehele boek geldt. Het prinsesje uit een sprookje in het colofon geeft met de kikker een voorzetje op wat komt. Maar is het voorzetje wat het lijkt?

De eerste drie dubbele bladzijden ogen rustig door getekende illustratie. Ook hier: het oogt, maar wat zie je werkelijk als je goed kijkt? De situering is een bos met nog kale bomen en open plek, een vijver waarvan de rietkraag nog in winterstand is. Het dan nog kleine meisje – mooi jurkje, lieve platte schoentjes, kroontje in het haar – kijkt frank en vrij de lezer aan. Op de achtergrond begeleidend een koninklijk ouderpaar en twee jongelieden die je als lakeien kunt duiden. Het valt op dat iedereen jong is, zelfs het katje. De rechterpagina is het toneel voor de vijver met erin kikkerdril. Het lijkt werkelijk een sprookje. De tekst van het prinsesje: ‘Ik moet een kikker vinden.‘ Moet ze, welke, wil ze of hoort het zo?
De hoeken van de tekeningen geven ieder een eigen te volgen verhaal. Je ziet een kleine maansikkel van een eerste kwartier, een nauwelijks ontkiemt zaadje in de grond, een gesloten nog niet toeziend oog en een pad door natuur dat meanderend de eigen weg volgt.

De volgende bladzijden geven al iets meer kleur, kleding en schoeisel wijzigen en hoe verder je komt zie je een fysieke en emotionele ontwikkeling als ook een proces van ouder worden door houding of bijv. baardgroei en wordt het geheel steeds kleurrijker. De verandering in de natuur gaat meer geleidelijk en houdt tred met de seizoenen i.p.v. de jaren van de personages, dit is een logische opbouw voor kinderen. Overigens zijn genoemde veranderingen niet de enige. Naast de flora kun je bijv. ook op zoek gaan naar iets tortelends, in de boomkruinen nog in ruststand al te zien.

Wijzigt dan alles? Nee, enkele elementen blijven terugkeren. De natuur ondergaat maar blijft wel, details en zelfs een houding van de jongelieden ook. De allergrootste wijzing vindt plaats in de vijver: een ieder jaar wonderlijk proces van kikkerdril tot kwakende kikker op een lelieblad. En wonderlijk ís de centraal gesitueerde kikker, al op te merken in het kikkerdril. De inmiddels volwassen zelfbewuste prinses weet wie ze willen kussen. Soms moet je gewoon in sprookjes geloven om het geluk te vinden, het mooie van het innerlijk zien, zelf kiezen en je niets aantrekken van uiterlijkheden.

Een zeer rijk gelaagd prentenboek waarin het thema metamorfose geweldig wordt weergegeven. De vele processen zijn in één oogopslag nauwelijks te volgen, laat staan te bespreken. Ieder onderdeel evolueert op logische wijze in een groeiproces of het nu een maand, een seizoen of een leven is. Alles groeit en bloeit, van flora en fauna, van hemellichaam tot dier en mens. Op de laatste plaat komt iedere illustratie in detail door alle processen bijeen terwijl de hoofdpersonages een eigenheid houden.
Het proces lijkt voltooid en dat is het ook, het prinsesje van toen staat op eigen benen en kan eigen keuzes maken zonder hulp van. Toch kan de vraag opkomen of er andersom ook een proces kan plaatsvinden bij een denkertje of een persoontje met levendige fantasie, met andere woorden van mens naar figuur of zelfs als de prins weer kikker wordt wat dan? Een tegengesteld natuurlijk proces?

Verschillende genres zijn bijeengebracht. De kikkerprins uit een bekend sprookje krijgt concurrentie van non-fictie waarbij vervolgens haast wetenschappelijke filosofische vragen kunnen worden gesteld. Vragen die spontaan werden genoteerd: ‘Ben je degene zoals je er van buiten uitziet? Of ben je dezelfde onder de uiterlijke verpakking? Onderga je een verandering door er anders uit te zien, voor jezelf of ook voor de buitenwereld?’
En dan is het ook nog eens een leuk ontdek- en zoekboek waardoor het voor zowel jonge als oudere kinderen interessant is. Hoezo is een prentenboek alleen voor kleuters? Mooi niet, dit prentenboek is ieders kikker! Metamorfose dus.

Is dit een kikker? is niet zomaar een prentenboek. Een bekend sprookje is omgetoverd waarin je veel lijkt te zien maar niet alles ziet zo het lijkt te zijn. Alles in de natuur beweegt zich in kringlopen van jaargetijde tot jaargetijde, de mens ontwikkelt zich door tijd en omgeving tot de persoon die bij die mens past. De metamorfosen vliegen je zowat om de oren in ‘Is dit een kikker? Verandering, het geeft stof tot nadenken, je kunt er naar blijven kijken, je kunt erover blijven praten.

De samenwerking tussen Mireille Geus en Sophie Pluim geeft een doordacht en prikkelend prentenboek met summiere treffende tekst en rijke fantasie vermengd met natuurlijke realiteit. Uit alles spreekt het creatieve plezier tijdens het maakproces wat inventieve illustraties oplevert. Aan het eind denk je het antwoord te weten op ‘Is dit een kikker?’ maar wat is nu werkelijk de identiteit van ieder personage? ‘Is dit een kikker?’ is een prachtige zoektocht dat door metamorfose uitmondt in een stralend vol kleurenpalet vol eigenheid over het leven en je zijn.